Biển xanh – nắng vàng – cùng những khoảnh khắc gắn kết – sẻ chia – thấu hiểu thật đáng nhớ bên đồng nghiệp!

Cảm ơn các thành viên #phunongseeds đã đồng hành và cùng nhau tạo nên một kỷ niệm quý giá không thể nào quên

Hãy gọi cho chúng tôi 0913.300.401 hoặc 0946.065.485

Truy cập Website của Công ty TNHH giống cây trồng Phú Nông: https://phunongseeds.com/

TIKTOK: / hatgiongphunong

FACEBOOK: / hatgiongphunong

Bài viết Một mùa hè 2025 thật bùng nổ năng lượng cùng Team building Công ty TNHH Giống Cây Trồng Phú Nông đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Dưa hấu có thể trồng được quanh năm, tuy nhiên hạn chế trồng vào mùa mưa ở miền trung (tháng 8 – 11) và mùa đông lạnh ở miền bắc (từ tháng 11,12 đến tháng 1 năm sau).

2. Đất trồng:

• Trồng dưa hấu cần chọn đất thoát nước tốt, cơ cấu nhẹ, tầng canh tác sâu, không quá phèn.
• Đất trồng phải được luân canh ít nhất từ 1-3 vụ với cây lúa nước hoặc các cây trồng không thuộc họ bầu bí để tránh lây bệnh.
• Làm sạch cỏ, lên luống thoát nước, bón 30 – 50 kg vôi/1.000m². Sau khi bón vôi 10 – 15 ngày thì tiến hành bón lót, lên luống kết hợp với phủ bạt.
• Làm luống: Luống đôi rộng 4,8 – 5m hoặc làm luống đơn rộng 2.5 – 3 m, mặt luống cao 0,25 – 0,3 m.
• Khoảng cách trồng: Cây cách cây 0.35-0.45m, mật độ trồng 1000 – 1100 cây/ 1000m².

3. Xử lý hạt giống và gieo hạt:

• Để hạt nảy mầm nhanh và đều nên ngâm ủ hạt trước khi gieo. Ngâm hạt vào nước ấm (2 sôi + 3 lạnh) trong 8-10 giờ rồi vớt ra, rửa sạch nhớt, để ráo, gói vào khăn sạch, ủ ấm 28 – 30 giờ , thấy hạt nứt nanh thì mang đi gieo (chú ý nếu thời tiết nóng cần để gói hạt ở chỗ mát, nếu thời tiết lạnh cần được giữ ấm ở nhiệt độ 28-32⁰C).
• Có thể gieo trực tiếp hoặc gieo vào bầu ươm. Nếu gieo vào bầu, khi cây con có được lá thật đầu tiên thì trồng ra ruộng (sau khi gieo 8-10 ngày).
• Lượng hạt cần cho 1000m²: 40 – 60 gam (tùy theo kích thước hạt).

4. Bón phân:

Tùy thuộc vào điều kiện  đất đai và mùa vụ trồng để lựa chọn loại phân và liều lượng bón cho thích hợp. Dưới đây là lượng phân bón tham khảo cho 1000m²:

• Bón lót: 10-15 kg Lân đơn, 70 – 80 kg phân NPK 20-20-15 kết hợp với 1-2 tấn phân hữu cơ hoai mục hoặc các loại phân hữu cơ vi sinh theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất.
• Bón thúc 1: sau khi trồng 20 – 25 ngày, bón 30 kg NPK 16-16-8 hoặc 13-13-13.
• Bón thúc 2: sau khi trồng 35-40 ngày, bón 20 kg NPK 16-16-8 hoặc 13-13-13.
• Sau chọn trái 5 ngày nên bổ sung thêm 8-10kg Kali/1000m² để chắc trái và tăng độ ngọt.

Chú ý: Không sử dụng phân bón lá có chứa đạm ở giai đoạn nuôi trái.

5. Chăm sóc:

Tưới nước

• Trong 2 tuần đầu sau khi trồng: bộ rễ còn nhỏ, rễ ăn cạn nên dùng thùng búp sen để tưới (giống như tưới nước dặm).
• Sau 2 tuần: Có thể tưới tràn vào rãnh, để đất đủ ẩm, sau đó phải tháo ngay, giữ mực nước trong rãnh cách mặt liếp 30 cm là tốt nhất, thường 5-7 ngày mới tưới một lần. Khi dưa có quả cần tưới đều đặn, không tưới ồ ạt tránh làm nứt quả. Trước khi thu hoạch 5 ngày ngừng tưới nước.
• Sửa dây: Khoảng 20-25 ngày sau khi trồng thì tiến hành sửa và cố định vị trí bò của dây bằng cách lấy que tre ghim dây vào sát mặt đất để gió không làm lật dây. Giữ cho các dây bò song song khắp mặt liếp theo thứ tự, không quấn chồng lên nhau làm ảnh hưởng đến khả năng quang hợp của cây, là nơi trú ngụ của nhiều sâu bệnh hại và gây khó khăn trong việc tuyển trái.

Tỉa nhánh và chọn trái

• Cách 1: Tỉa bớt nhánh bên, mỗi cây chỉ để lại 1 thân chính và 2 nhánh bên, cố định dây bò ngay thẳng trên luống. Mỗi gốc giữ 2 trái.
• Cách 2: Để 1 thân chính và 1 nhánh phụ, tỉa toàn bộ nhánh trên thân chính và trên nhánh. Mỗi gốc dưa chỉ chọn giữ lấy 1 trái.
• Cách 3: Bấm ngọn để 2 nhánh đều nhau, tỉa toàn bộ nhánh trên 2 dây. Lấy trái trên 1 trong 2 dây.

Có thể chọn lấy trái thứ 2 hoặc 3 phụ thuộc điều kiện thời tiết và chế độ chăm sóc.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

Để phòng trừ sâu bệnh hại cần chú ý bón phân đầy đủ và cân đối, trồng với mật độ vừa phải, vệ sinh đồng ruộng cho thông thoáng, làm đất tơi xốp, thoát nước tốt, kịp thời cắt bỏ và tiêu hủy phần cây bị bệnh để tránh lây lan.

• Sâu xanh, sâu khoang, sâu vẽ bùa: Cần phòng ngừa bằng cách dọn sạch cỏ dại, tàn dư cây trồng từ vụ trước, khi phát hiện trên ruộng có sâu hại sử dụng các loại thuốc như: Abatin, Map Winer, Marshal Trigard, Voliam Targo… Dùng luân phiên các loại thuốc để tránh kháng thuốc, không nên pha trộn nhiều thuốc để phun.
• Bọ trĩ: chích hút truyền bệnh, thường xuất hiện nhiều trong mùa nắng, nên kiểm tra những cây bị nhiễm (xoăn và vàng lá ngọn) để nhổ bỏ định kỳ tránh lây lan cho những cây khác, phun các loại thuốc: Supracide, Admire (Confidor), Actara, Regent, Sakura,….
• Bệnh héo xanh vi khuẩn (chạy dây):

+ Bệnh do vi khuẩn Pseudomonas spp gây ra, để xác định chính xác là do vi khuẩn, khi cắt ngang phần thân gần mặt đất, nhúng vào ly nước trong, quan sát sẽ thấy dòng dịch vi khuẩn trắng như sữa chảy ra. Bệnh thường xảy ra khi cây bắt đầu ra hoa hoặc có trái nhỏ. Bệnh biểu hiện là cây héo rũ khi trưa nắng, chiều tỉnh lại vài ngày sau thì cây chết.

+ Cách phòng trừ: Áp dụng từ giai đoạn xử lý đất bằng: Kasuran 47WP, Kasumin 2SL, COC 85WP, Aliette 800WG, Avalon 8WG, Chapion, Đồng Đỏ…. và sau khi trồng cây nên tưới định kỳ 2-3 tuần/1 lần với một trong các loại thuốc trên.

• Bệnh nứt thân xì mủ:

+ Bệnh do nấm Mycosphaerella melonis gây ra, bệnh thường xuất hiện trên lá già và lá bánh tẻ hoặc trên thân. Nếu không phòng trừ kịp thời có thể làm chết dây hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất. Cần kiểm tra  ruộng dưa thường xuyên và phòng trị kịp thời.

+ Cách phòng trừ: chú ý phun phòng bằng các loại thuốc như : Dithane M45, Amista, Topsin , Revus opti, Score…

• Bệnh thán thư:

+ Bệnh do nấm Colletotrichum lagenarium gây ra, phát triển mạnh trong mùa mưa hoặc những thời điểm có độ ẩm cao. Bệnh thường xuất hiện ở giai đoạn sau khi chọn trái và ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất.

+ Cách phòng trừ: Dùng luân phiên các loại thuốc trừ nấm như Ridomil Gold, Score, Amistar, Carbendazim, Ringo –L,…

• Bệnh sương mai:

+ Bệnh gây ra do nấm Pseudoperonospora cubensis gây ra. Xuất hiện nhiều trong mùa mưa, ruộng thoát nước kém, bón thừa phân đạm. Biểu hiện trên lá là lúc đầu có màu xanh nhạt, sau đó chuyển thành màu vàng rồi thành màu nâu nhạt, hình góc cạnh. Trong điều kiện ẩm ướt phía dưới có xuất hiện sợi nấm trắng rất rõ, lá bị bệnh thường co lại và rất giòn.

+ Cách phòng trừ bằng một trong các loại thuốc: Mataxyl 500wp, Ridomil Gold, Amistar, Revus opti, Flint pro, Antracol, Nativo, ….

7. Thu Hoạch:

Tùy theo vụ gieo trồng, đặc tính giống mà thời gian từ lúc gieo đến thu hoạch sẽ khác nhau. Thường vụ Đông Xuân là khoảng 65 – 70 ngày và vụ Hè là 50 – 55 ngày.

Bài viết QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRỒNG DƯA HẤU đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Đặc điểm:

Rau mầm là loại cây non mới mọc mầm sống không cần đất. Chúng lấy dinh dưỡng từ hạt để nảy mầm và tạo ra hai lá nhỏ trước khi cần ánh sáng mặt trời và đất để phát triển. Rau mầm rất non, mềm, khá mọng nước và được sử dụng toàn thân, bao gồm cả rễ, thân, lá. Chúng có vị ngọt hoặc cay nồng tùy theo từng giống rau khác nhau.

2. Thời vụ:

Rau mầm có thể trồng quanh năm.

3. Đất trồng:

Tùy điều kiện mà lựa chọn giá thể cho thuận tiện. Một số loại giá thể có thể sử dụng như mùn dừa, đất nung, khăn giấy, cát, tro trấu,… trong đó giá  thể  mùn  dừa đã qua xử lý theo nghiên cứu là điều kiện tốt nhất để cây mầm phát triển-c chưa rõ thông tin này có chính xác không?. Ngoài ra giá thể mùn dừa cũng được sử dụng nhiều vì nó tiện dụng, rẻ và nhẹ nên chi phí vận chuyển thấp.

4. Ngâm ủ:

• Rửa hạt giống với nước để sạch bụi bẩn.
• Ngâm hạt trong nước 2 sôi 3 lạnh (nước ấm 40^oC). Tùy vào từng loại hạt mà thời gian ngâm sẽ khác nhau (các loại cải mầm ngâm 3-4h, mầm đậu hà lan ngâm 5-6h, rau muống mầm ngâm 20-24h).
• Sau khi ngâm xong các bạn rửa sạch, vớt ra để ráo và nhặt bỏ những hạt hư hoặc bị bể vì chính những hạt này ảnh hưởng đến những hạt mầm khác phát triển.

Bảng tham khảo của một số loại hạt:

5. Gieo hạt:

• Ngoài khay chuyên dụng có thể thay thế bằng các khay xốp, rổ, thau, chậu nhựa, độ sâu của khay khoảng 5cm, không cần quá sâu vì thu hoạch sẽ khó.
• Mùn dừa sau khi mua về làm tơi và trải đều trên khay sao cho độ dày của lớp mùn dừa khoảng 2-3 cm, lớp mùn dừa mỏng vừa đủ để làm chỗ bám cho rễ cây phát triển vừa giúp tiết kiệm được giá thể gieo trồng. Dùng tay ấn nhẹ mùn dừa để tạo độ nén, giữ ẩm cho giá thể.
• Gieo 1 lớp mỏng sao cho hạt sát nhau nhưng không chồng lên nhau, sau đó dùng bình phun tưới ước đều trên hạt và giá thể trồng. Đối với mầm hướng dương, mầm rau muống nên phủ phía trên mặt 1 lớp mùn dừa để hạt được giữ ẩm tốt giúp nảy mầm nhanh và đều hơn.
• Dùng bìa catton hoặc bao nilon đen che lại tạo môi trường thuận lợi để hạt nảy mầm và phát triển tốt.

6. Mật độ và khoảng cách:

Hạt được gieo thành 1 lớp mỏng và sát nhau, tùy kích thước hạt mà khối lượng hạt giống cần dùng khác nhau.

7. Chăm sóc:

• Bón Phân: Rau mầm không cần phân bón vì dinh dưỡng tích trữ trong hạt đủ nuôi cây đến khi thu hoạch.
• Tưới nước:
• Giai đoạn đầu (1-2 ngày sau gieo) cây không cần nhiều nước và lượng bốc thoát hơi nước cũng ít nên chúng ta có thể tưới bằng bình phun, tưới ngày 1 lần nếu thấy bề mặt hạt và giá thể bị khô.
• Sau gieo 36-48h, khi hạt đã nảy mầm đều và cây sẽ bắt đầu lớn nhanh nên chúng ta gỡ tấm bìa catton ra, chuyển cây ra nơi thoáng mát, có ánh sáng vừa (như ánh sáng phòng đọc sách là được), không để ở nơi có ánh nắng và mưa trực tiếp. Giai đoạn này cần tưới nước thường xuyên cho cây ngày 2 lần (sáng sớm và chiều mát) đối với ngày nắng, những ngày trời mát hoặc mưa thì chỉ nên tưới 1 lần nếu giá thể trồng bị khô.

Chú ý: Nếu tưới nhiều nước cây sẽ dễ bị nấm bệnh, còn thiếu nước cây sẽ phát triển chậm và có thể héo. Nguồn nước phải đảm bảo sạch, không bị nhiễm mặn, nhiễm phèn hay nhiễm khuẩn.

8. Phòng trừ sâu bệnh hại:

* Các bệnh thường xuất hiện trên rau mầm như:

– Thối rễ, thối thân, lỡ cổ rễ do nấm gây bệnh như Pythium, Phytophthora, Rhizoctonia, Cylindrocladium, Armillaria, Sclerotium, Rhizoctonia, Scleortinia, Fusarium, Aspegillus niger và nhiều loại khác.

– Thối nhũn do vi khuẩn Erwinia carotovora mô bệnh có mùi hôi khó chịu, phần lá của cây bị héo rũ, cụp xuống để lộ rõ gốc và thối nhanh chóng. Trên mô bệnh và thân cây dính dịch vi khuẩn màu vàng xám.

* Biện pháp hạn chế sự phát sinh, phát triển của nấm bệnh:

• Khay trồng sau thu hoạch phải vệ sinh sạch sẽ, phơi nắng để diệt mầm bệnh. Mua hạt giống chuyên dùng trồng rau mầm của các công ty có uy tín (không có thuốc bảo quản).
• Trong quá trình ngâm ủ hạt giống nên sử dụng nước ấm, loại bỏ các hạt lép, hạt hư và các tạp chất.
• Nước dùng để tưới cho rau mầm phải là nước sạch, đã qua xử lý. Không sử dụng nguồn nước kênh mương, nguồn nước có nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Điều chỉnh ánh sáng, lượng nước tưới để tạo ẩm độ thích hợp. Giá thể trồng rau mầm phải là loại đất trồng sạch, đã được xử lý kỹ. Giá thể không nên trồng nhiều lần. Sau mỗi lần trồng có thể tái sử dụng bằng cách xới lên, nhặt gốc cây còn sót, đem ủ lại.
• Khi phát hiện rau mầm có phát sinh bệnh, không được dùng thuốc bảo vệ thực vật để đảm bảo an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng. Biện pháp xử lý duy nhất là hạn chế tưới nước, vét các chỗ bị bệnh ra khỏi khay, cách ly những khay bị bệnh ra khỏi khu vực sản xuất để tránh lây lan

9. Thu hoạch:

Sau 5 ngày cải mầm có thể thu hoạch được. Đối với mầm lúa mạch, mầm rau muống, mầm đậu hà lan thời gian dài hơn khoảng 8-10 ngày. Khi thu hoạch dùng dao hoặc kéo thật sắc cắt sát phần gốc của rau mầm.

Rau mầm khi thu hoạch nên sử dụng ngay để giữ được độ tươi, ngon cũng như các dưỡng chất. Tuy nhiên, trong sản xuất để bảo quản rau mầm được lâu hơn chúng ta nên xếp ngay ngắn rau mầm vào khay hoặc hộp, lót 1 miếng giấy thấm vào gốc rau mầm để tránh thối nhũn gốc đồng thời tăng thời gian bảo quản rau.

Lưu ý: Trước thu hoạch nên giảm lượng nước đồng thời không rửa rau sau khi cắt nhầm bảo quản rau mầm được lâu hơn.

.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG RAU MẦM đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Củ cải trắng có thể trồng được nhiều vụ trong năm:

+ Vụ chính gieo hạt tháng 8-9.

+ Vụ muộn gieo hạt tháng 10-11.

+ Vụ xuân hè gieo hạt tháng 2-4.

Trong đó vụ xuân hè nhanh cho thu hoạch nhất (khoảng 25-35 ngày) nhưng lại cho năng suất thấp nhất.

2. Đất trồng:

Củ cải trắng là cây rễ củ nên yêu cầu đất có tầng canh tác dày, tơi xốp, nhiều mùn, đất cao, dễ thoát nước, có độ pH từ 5,5 – 6,5. Đất có thành phần cơ giới nặng làm củ bị ngắn và phân nhánh. Chọn đất thịt nhẹ hoặc đất cát pha, đất bãi phù sa ven sông để trồng là tốt nhất.

Đất trồng củ cải trắng cần làm kỹ, nhặt sạch cỏ, gạch vụn, sỏi, đá và tàn dư của vụ trước, bón vôi 100 kg/1000m², nếu độ pH dưới 5 thì phải tăng lượng vôi để tăng độ pH cho đất. Sau khi bón vôi 10- 15 ngày thì tiến hành bón lót bằng phân chuồng hoai mục 1,5-2m³/1000m² hoặc phân hữu cơ vi sinh theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất. Tiến hành cày sâu, bừa kỹ cho đất tơi xốp. Có thể lên luống rộng 1,2-1,4 m, cao 15-20 cm, rãnh rộng 30-35cm hoặc không lên luống nếu đất trồng ở vị trí cao ráo thoát nước tốt như ở Tây Nguyên.

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

Ngâm hạt trong nước ấm (2 sôi 3 lạnh) trong 2-3 giờ, sau đó vớt ra để ráo rồi tiến hành gieo hạt.

Gieo vãi hoặc rạch các hàng cách nhau 20-25cm, lượng giống cần 1,0-1,2 kg/1000m². Gieo hạt xong, rắc một lớp đất mỏng lên hạt rồi dùng rơm rạ phủ đều trên luống và tưới ẩm cho hạt nảy mầm.

Khi cây mọc đều, tỉa bỏ những cây yếu, còi cọc hoặc mọc quá dày sao cho khoảng cách cây cách cây khoảng 10-15 cm.

4. Phân bón:

Tùy vào chân đất và điều kiện thổ nhưỡng của từng vùng mà loại phân và liều lượng bón khác nhác nhau. Dưới đây là công thức phân bón tham khảo cho 1000m²:

– Phân chuồng hoai: 1,5 m³

– Vôi: 800-1.000 kg

– Phân hóa học (lượng nguyên chất): 90 kg N, 120 kg P₂O₅, 150 K₂O.

Loại phân và lượng phân bón:

Super lân: 20 kg                                            NPK (15-15-20):  60 kg

KCl (Clorua Kali): 5 kg

Cách bón:

– Rãi toàn bộ lượng vôi vào đất trước khi cày xới 10-15 ngày.

– Bón lót toàn bộ phân chuồng hoai mục và phân super lân rồi tiến hành cày xới trộn đều phân vào đất.

– Tưới nhử: 10 ngày sau gieo pha loãng 2kg phân NPK trong 500 lít nước tưới cho cây.

– Bón thúc lần 1 (15 ngày sau gieo): Rải đều 8 kg NPK trên mặt luống sau đó tưới lại để phân tan và không đọng trên lá.

– Bón thúc lần 2 (25 ngày sau gieo): trộn 30 kg NPK và 2 kg KCl rồi rải đều trên mặt luống sau đó tưới lại để phân tan và không đọng trên lá và củ.

– Bón thúc lần 3 (35 ngày sau gieo): dùng 20 kg NPK và 3 kg KCl với cách bón như lần 2.

5. Chăm sóc:

Sử dụng nguồn nước đủ tiêu chuẩn theo quy định (nguồn nước sông, hồ lớn, nước ngầm và nước giếng khoan đã qua xử lý). Tuyệt đối không sử dụng nguồn nước ô nhiễm (nước thải công nghiệp, nước thải từ các bệnh viện, khu dân cư tập trung, trang trại chăn nuôi, lò giết mổ gia súc, ao tù đọng, nước thải sinh hoạt, …) để tưới cho cây.

Nếu gieo vào mùa mưa không cần tưới nước, nhưng gieo vào mùa nắng tưới 2 lần/ngày cho tới khi cây mọc đều, sau đó tùy độ ẩm đất mà tưới cho thích hợp đảm bảo đủ lượng nước cho cây.

Làm sạch cỏ thường xuyên để tập trung ánh sáng và dinh dưỡng cho cây.

Loại bỏ cây và lá bệnh, vét rãnh để tạo cho ruộng thông thoáng, hạn chế sâu bệnh phát triển.

Củ cải rất cần đất tơi xốp để phát triển củ. Vì vậy, chúng ta nên xới xáo và vun gốc tối thiểu 2 lần kết hợp với bón phân thúc. Chú ý xới nhẹ tay và xa gốc tránh làm đứt rễ và tổn thương củ.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

Rệp muội (Brevicolyne brassicae) chích hút nhựa cây, làm búp và lá bị xoăn lại, lá nhạt màu hoặc vàng, héo rũ. Ngoài ra, rệp còn là môi giới truyền bệnh virus cho cây. Thời tiết nóng khô thuận lợi cho rệp phát triển vì thế phải tưới nước giữ ẩm cho cây trong mùa khô. Nếu mật độ rệp thấp có thể loại bỏ bằng cách ngắt bỏ và tiêu hủy những lá bị nhiễm. Dùng thuốc có hoạt chất Thiamethoxam, Imidacloprid để phòng trừ.

Sâu tơ (Plutella xylostella), sâu xám (Agrotis ypsilon), sâu khoang (Spodoptera exigua) phát sinh trong điều kiện thời tiết lạnh, độ ẩm cao, chủ yếu phá hại khi cây còn nhỏ. Sâu non ăn lớp biểu bì lá cây, sâu lớn cắn đứt gốc và ăn lá cây. Sử dụng thuốc có hoạt chất Abamectin, Cypermethrin, Emamectin Benzoate, Oxymatrine để phòng trừ với liều lượng theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Bọ nhảy (Phyllotetra striolata) hoạt động vào lúc sáng sớm hoặc trời mát, trời mưa ít hoạt động. Bọ trưởng thành ăn lá, làm lá thủng lỗ chỗ, đẻ trứng chủ yếu trong đất. Sâu non sống trong đất, gặm củ làm vỏ củ sần sùi. Dùng luân phiên các loại thuốc để phòng trừ như: Olong 55WP, Diaphos 50EC, Sherzol 205EC, Biocin 16WP hoặc 8000SC, Vibasu 50EC… Phun thuốc vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát. Ngoài ra có thể dùng Diaphos 10G, Sago-Super 3G, Vibasu 5H, Sargent 6G… xử lý đất trước khi gieo trồng để diệt ấu trùng.

Bệnh lở cổ rễ (Rhizoctonia solani Kuhn): bệnh thường xâm nhiễm ở thân cây, nhất là ở phần gốc thân. Khi bị bệnh, mô vỏ của thân cây bị thối nâu hoặc nâu đen, vùng thối có viền màu nâu đỏ. Cây bị nhiễm bệnh có thể bị gãy, cây chậm phát triển và có thể bị chết. Khi phát hiện bệnh, phun thuốc luân phiên các loại thuốc như No Mildew 25 WP, Thane M 80WP, Kasuran, Viben C,… giảm độ ẩm bằng cách giảm tưới nước để hạn chế bệnh lan rộng.

Bệnh đốm lá (Alternaria brassicae): thường xuất hiện trên những lá già, lúc đầu là những chấm nhỏ màu đen, sau lan rộng ra thành những vòng tròn đồng tâm có màu nâu. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt, mưa nhiều, lúc này trên vết bệnh có lớp nấm xốp màu đen bồ hóng. Phun thuốc No Mildew 25 WP, Thane M 80WP, Bavisan 50WP… khi phát hiện bệnh.

Chú ý:

Bón phân cân đối và hợp lý, tăng cường sử dụng phân hữu cơ sinh học, vi sinh và chăm sóc theo yêu cầu sinh lý của cây. Kiểm tra đồng ruộng để phát hiện và kịp thời có biện pháp quản lý thích hợp đối với sâu, bệnh.

Hạn chế sử dụng các loại thuốc hóa học có độ độc cao để bảo vệ các loài ong ký sinh của ruồi đục lá, các loài thiên địch bắt mồi như nhện, bọ đuôi kìm…

Dùng biện pháp thủ công: ngắt ổ trứng, bắt giết sâu non khi mật độ sâu thấp (áp dụng với sâu xám, sâu khoang); phát hiện và nhổ bỏ những cây bị bệnh đem tiêu huỷ.

Sử dụng bẫy pheromone để bắt bướm, hạn chế sâu tơ từ đầu đến cuối vụ.

7. Thu hoạch:       

Sau khi gieo 50-55 ngày, lá chân ngả vàng và lá non ngừng sinh trưởng thì tiến hành thu hoạch. Tùy mùa vụ mà thời gian thu hoạch có thể sớm hoặc trễ hơn. Không nên để củ quá già, chất lượng sản phẩm giảm. Có thể rửa sạch đất bằng cách xịt nước máy, xử lý 1 phút trong dung dịch calcium hypochlorite 1% hoặc nước vôi trong 2% sau đó rửa lại bằng nước sạch, để ráo. Tránh làm xây xát củ trong quá trình xử lý. Phân loại, đóng gói và vận chuyển đến nơi tiêu thụ.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG CỦ CẢI TRẮNG đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Bắp có thể trồng quanh năm ở nước ta. Cần tính kỹ thời điểm xuống giống để tránh bắp trổ cờ, phun râu vào lúc nhiệt độ quá cao (trên 35⁰C) hoặc quá thấp (dưới 15⁰C).

2. Đất trồng:

Cây bắp không quá kén đất. Tuy nhiên, đất trồng phải cao ráo và thoát nước tốt trong mùa mưa (vụ Hè Thu và Thu Đông), có khả năng tưới đủ ẩm trong mùa khô (vụ Đông Xuân). Đất nên được trồng xen canh với các loại cây trồng khác, tốt nhất là trồng xen canh với cây họ đậu (đậu xanh, đậu tương và đậu phộng). Đất trước khi trồng cần phải được làm sạch cỏ, rải vôi, cày xới, phơi ải khoảng 2 tuần.

Sau khi làm đất hoàn chỉnh, sử dụng dung dịch Boocdo 1% tưới khử trùng đất 2-3 ngày trước khi trồng để phòng ngừa bệnh trong đất.

Có thể lên luống hoặc không tùy vị trí trồng.

Hàng cách hàng: 60-70 cm.

Cây cách cây: 25-30 cm trong mùa mưa. Mật độ trồng 5.000-6.000 cây/ 1000m²

Cây cách cây: 22-25 cm trong mùa khô. Mật độ trồng 6.000-7.000 cây/ 1000m²

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

Lượng giống cần cho 1.000 m² là từ 1,7-2,0 kg, 1 lỗ gieo 1 hạt.

Có thể gieo hạt khô trực tiếp ra ruộng hoặc ngâm cho hạt ngấm nước đều rồi gieo. Cách ngâm như sau: ngâm hạt trong nước ấm (2 sôi 3 lạnh) từ 6-8 tiếng rồi vớt ra để ráo sau đó mang ra gieo ngoài đồng.

Khi gieo hạt, đất phải đủ ẩm đặc biệt là đối với hạt chưa được ngâm.

Rắc Vibasu hoặc Furadan để phòng trừ kiến dế cắn mầm.

Lấp đất mỏng lên hạt hoặc phủ xơ dừa sau khi gieo, sau đó tưới giữ ẩm cho hạt nảy mầm.

Kiểm tra độ ẩm đất thường xuyên để tránh hiện tượng quá khô hoặc quá ẩm sẽ làm giảm tỷ lệ nảy mầm của hạt giống.

Lưu ý: Nên ươm thêm hạt để trồng dặm khoảng 10-15% lượng hạt gieo.

4. Bón phân:

Loại phân  bón và liều lượng tùy theo độ phì nhiêu của đất và điều kiện thời tiết từng vùng. Dưới đây là lượng phân bón tham khảo cho 1.000m²:

Phân hữu cơ ủ hoai: 1,5-2 m³                             Vôi: 50-70 kg

Super lân: 30-40 kg                                            NPK (20-20-15):  80 kg

KCl (Clorua Kali): 10 kg

Cách bón

– Vôi rải khi làm đất và phơi ải

– Bón lót: Toàn bộ phân hữu cơ, super lân và 20 kg NPK.

– Bón thúc lần 1 (10-15 ngày sau khi gieo): 20 kg NPK. Rãi phân cách gốc 5-10 cm rồi lấp phân kết hợp làm cỏ và vun gốc.

– Bón thúc lần 2 (20-25 ngày sau khi gieo): 25 kg NPK + 5 kg KCl. Rãi phân cách gốc 10-15 cm rồi vun gốc lấp phân.

– Bón thúc lần 3 (40-45 ngày sau khi gieo): 15 kg NPK + 5 kg KCl. Rãi phân cách gốc 15-20 cm rồi vun gốc lấp phân.

5. Chăm sóc:

Thường xuyên theo dõi và tưới đủ ẩm, có thể tưới theo hàng, tưới rãnh hoặc tưới phun mưa. Có 3 giai đoạn cần thiết phải chú ý tưới cho đủ ẩm cho cây: sau khi gieo hạt, trước và sau khi trổ cờ 15 ngày. Thoát nước để tránh ngập úng trong mùa mưa.

Sau trồng 5 – 7 ngày tiến hành trồng dặm.

Kết hợp các lần bón phân với vun gốc và làm cỏ.

Khi bắp phun râu được 3-5 ngày thì loại bỏ các trái phía dưới, chỉ chừa một trái ở vị trí cao nhất.

Cần thường xuyên theo dõi cây để sớm phát hiện các vấn đề về sâu bệnh hại và có biện pháp xử lý kịp thời.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

Sâu đục thân: rãi Basudin hoặc Regent dạng hạt vào ngọn lúc cây có 7-8 lá và trước khi trỗ cờ. Mỗi cây rãi 3-4 hạt.

Sâu đục trái: Phun các loại thuốc như Fastac, Karate, Videci,..

Bệnh đốm lá: phòng trị bằng Maneb, Zineb, Copper – zinc, Appencarb…

Bệnh đốm vằn: Phòng trị bằng Kitazin, Bonanza, Anvil, Rovral

Bệnh gỉ sắt: Phòng trị bằng Zineb, Maneb, Zincopper.

Chú ý: Nên phun luân phiên các loại thuốc để có hiệu quả phòng trị cao nhất.

7. Thu hoạch:

Bắp được thu hoạch sau khi gieo 60-70 ngày. Tuy nhiên, tùy giống, mùa vụ và chế độ dinh dưỡng mà thời gian thu hoạch khác nhau. Có 1 số cách để xác định thời gian thu hoạch bắp như sau:

• Sau khi bắp phun râu 30-40 ngày, râu bắp đã khô.
• Vỏ trái bắp chuyển từ màu xanh đậm sang xanh nhạt hoặc hơi vàng.
• Lột vỏ trái kiểm tra hạt bên trong.

Bài viết QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRỒNG BẮP đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Cà rốt là cây ưa khí hậu mát mẻ, nhiệt độ trung bình cho cây sinh trưởng và hình thành củ 20-22⁰C, ở nhiệt độ trên 25^oC củ phát triển yếu, hàm lượng vitamin A giảm.

Ở Đà Lạt và các tỉnh Tây Nguyên, cà rốt được trồng quanh năm. Ở miền Bắc, thời vụ thích hợp nhất là từ tháng 8 đến tháng 2 năm sau.

2. Đất trồng:

Cà rốt là cây rễ củ nên yêu cầu đất có tầng canh tác dày, tơi xốp, nhiều mùn, đất cao, dễ thoát nước, có độ pH từ 5,5 – 6,5. Đất có thành phần cơ giới nặng làm củ bị ngắn và phân nhánh. Chọn đất thịt nhẹ hoặc đất cát pha, đất bãi phù sa ven sông để trồng là tốt nhất.

Đất trồng cà rốt cần làm kỹ, nhặt sạch cỏ và tàn dư của vụ trước, bón vôi 100 kg/1000m², nếu độ pH dưới 5 thì phải tăng lượng vôi để tăng độ pH cho đất. Sau khi bón vôi 10- 15 ngày thì tiến hành bón lót bằng phân chuồng hoai mục 4m²/1000m² hoặc phân hữu cơ vi sinh theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất. Tiến hành cày sâu, bừa kỹ cho đất tơi xốp, lên luống rộng 0,5-0,6m, cao 20-25cm, rãnh rộng 20-30cm giúp thoát nước tốt.

Gieo hạt dọc theo luống với khoảng cách hàng 15 cm.

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

Gieo 0,8-1 kg/1000m² bằng cách gieo vãi hoặc gieo theo hàng

Hạt giống sau khi bỏ ra khỏi bao bì được trộn với vôi bột thật đều sau đó đem gieo trực tiếp xuống đất đã được làm sẵn. Tiếp theo phủ rơm rạ kín mặt luống đảm bảo giữ ẩm và khi tưới nước không làm trôi hạt giống.

Khi cây đạt 3-4 lá thật tiến hành tỉa chọn. Đảm bảo mật độ sau tỉa 7-10cm, tùy vào nhu cầu thu củ lớn hay bé để tỉa cho phù hợp.

4. Phân bón:

Tùy vào chân đất và điều kiện thổ nhưỡng của từng vùng mà loại phân và liều lượng bón khác nhau. Dưới đây là công thức phân bón tham khảo cho 1ha:

– Phân chuồng hoai: 40 m³

– Vôi: 800-1.000 kg

– Phân hữu cơ vi sinh: 1.000 kg.

– Phân hóa học (lượng nguyên chất): 150kg N, 150 kg P₂O₅, 240 K₂O.

Lưu ý: Chuyển đổi lượng phân hóa học qua phân đơn hoặc NPK tương đương:

Cách 1: Ure: 326 kg; Super lân: 937,5 kg; KCl: 400 kg;

Cách 2: NPK 15-15-20: 1.000 kg; KCl: 67 kg.

* Bón theo cách 1:

* Bón theo cách 2:

5. Chăm sóc:

Sử dụng nguồn nước đủ tiêu chuẩn theo qui định (nguồn nước sông, hồ lớn, nước ngầm và nước giếng khoan đã qua xử lý). Tuyệt đối không sử dụng nguồn nước ô nhiễm (nước thải công nghiệp, nước thải từ các bệnh viện, khu dân cư tập trung, trang trại chăn nuôi, lò giết mổ gia súc, ao tù đọng, nước thải sinh hoạt, …) để tưới cho cà rốt.

Nếu gieo vào mùa mưa không cần tưới nước, nhưng gieo vào mùa nắng tưới 2 lần/ngày cho tới khi cây mọc đều, sau đó tùy độ ẩm đất mà tưới cho thích hợp đảm bảo đủ lượng nước cho cây.

Làm sạch cỏ thường xuyên để tập trung ánh sáng và dinh dưỡng cho cây.

Loại bỏ cây và lá bệnh, vét rãnh để tạo cho ruộng cà rốt thông thoáng, hạn chế sâu bệnh phát triển.

Cà rốt rất cần đất tơi xốp để phát triển củ. Vì vậy, chúng ta nên xới xáo và vun gốc tối thiểu 2 lần kết hợp với bón phân thúc.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

Sâu xám (Agrotis ypsilon), sâu khoang (Spodoptera exigua) phát sinh trong điều kiện thời tiết lạnh, độ ẩm cao, chủ yếu phá hại khi cây còn nhỏ. Sâu non ăn lớp biểu bì lá cây, sâu lớn cắn đứt gốc và ăn lá cây. Sử dụng thuốc có hoạt chất Abamectin, Cypermethrin để phòng trừ với liều lượng theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Rệp muội (Brevicolyne brassicae) chích hút nhựa cây, làm búp và lá bị xoăn lại, lá nhạt màu hoặc vàng, héo rũ. Ngoài ra, rệp còn là môi giới truyền bệnh virus cho cây. Thời tiết nóng khô thuận lợi cho rệp phát triển vì thế phải tưới nước giữ ẩm cho cây trong mùa khô. Nếu mật độ rệp thấp có thể loại bỏ bằng cách ngắt bỏ và tiêu hủy những lá bị nhiễm. Dùng thuốc có hoạt chất Thiamethoxam, Imidacloprid để phòng trừ.

Tuyến trùng (Pratylenchus sp, Helicotylenchus sp, Meloidogyne sp và Apenlenchus sp.) gây ra các loại biến dạng trên cà rốt như củ chỉa, củ mọc lông, củ sần sùi, u sưng, củ nứt, củ có dạng hạt đeo trên rễ. Cần thu gom và tiêu hủy toàn bộ tàn dư cây bệnh trên ruộng trước khi làm đất. Vệ sinh dụng cụ lao động khi chuyển từ ruộng này qua ruộng khác. Luân canh cà rốt với một số cây trồng ít nhiễm tuyến trùng như dền, trồng xen cúc vạn thọ để xua đuổi tuyến trùng. Xử lý đất trước khi trồng bằng Etobon 0.56SL (10cc/8lít) + Tachigaren 30L (30ml/20lít), lượng phun 200-300 lít/1.000m², đối với những vườn bị hại nặng cần xử lý 2-3 lần (trước trồng và 7, 14 ngày sau trồng), hoặc sử dụng Sincosin 0.56SL (10ml/8lít) + Agrispon 0.56SL (10ml/8lít). Ngoài ra có thể sử dụng Chitosan (Stop 5DD), Copper citrate (Heroga 6.4SL) để phòng trừ.

Bệnh lở cổ rễ (Rhizoctonia solani Kuhn): bệnh thường xâm nhiễm ở thân cây, nhất là ở phần gốc thân. Khi bị bệnh, mô vỏ của thân cây bị thối nâu hoặc nâu đen, vùng thối có viền màu nâu đỏ. Cây bị nhiễm bệnh có thể bị gãy, cây chậm phát triển và có thể bị chết. Khi phát hiện bệnh, phun thuốc luân phiên các loại thuốc như No Mildew 25 WP, Thane M 80WP, Kasuran, Viben C,… giảm độ ẩm bằng cách giảm tưới nước để hạn chế bệnh lan rộng.

Bệnh đốm lá (Alternaria brassicae): thường xuất hiện trên những lá già, lúc đầu là những chấm nhỏ màu đen, sau lan rộng ra thành những vòng tròn đồng tâm có màu nâu. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt, mưa nhiều, lúc này trên vết bệnh có lớp nấm xốp màu đen bồ hóng. Phun thuốc No Mildew 25 WP, Thane M 80WP, Bavisan 50WP… khi phát hiện bệnh.

Chú ý:

Bón phân cân đối và hợp lý, tăng cường sử dụng phân hữu cơ sinh học, vi sinh và chăm sóc theo yêu cầu sinh lý của cây. Kiểm tra đồng ruộng để phát hiện và kịp thời có biện pháp quản lý thích hợp đối với sâu, bệnh.

Hạn chế sử dụng các loại thuốc hóa học có độ độc cao để bảo vệ các loài ong ký sinh của ruồi đục lá, các loài thiên địch bắt mồi như nhện, bọ đuôi kìm…

Dùng biện pháp thủ công: ngắt ổ trứng, bắt giết sâu non khi mật độ sâu thấp (áp dụng với sâu xám, sâu khoang); phát hiện và nhổ bỏ những cây bị bệnh đem tiêu huỷ.

Sử dụng bẫy pheromone để bắt bướm, hạn chế sâu tơ từ đầu đến cuối vụ.

7. Thu hoạch:       

Khi lá chân ngả vàng và lá non ngừng sinh trưởng thì tiến hành thu hoạch. Không nên để củ quá già, chất lượng sản phẩm giảm. Có thể rửa sạch đất bằng cách xịt nước máy, xử lý 1 phút trong dung dịch calcium hypochlorite 1% hoặc nước vôi trong 2% sau đó rửa lại bằng nước sạch, để ráo. Tránh làm xây xát củ trong quá trình xử lý. Phân loại, đóng gói và vận chuyển theo yêu cầu khách hàng.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG CÀ RỐT đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:  

Các giống rau ăn lá có thể trồng quanh năm ở miền Nam, vụ chính Đông Xuân (từ tháng 11 đến tháng 2 dương lịch), Xuân hè (từ tháng 1 đến tháng 5 dương lịch) lúc thời tiết mưa ít hoặc không mưa. Riêng đối với xà lách búp, súp lơ, bắp cải, cải thảo phù hợp với khí hậu mát nên trồng vụ Đông Xuân cây sẽ sinh trưởng, phát triển tốt hơn.

2. Đất trồng:

Đất thích hợp để trồng rau ăn lá là đất tơi xốp, nhẹ, nhiều mùn, tầng canh tác dày, thoát nước tốt như đất phù sa ven sông ít sét, đất thịt pha cát có nhiều chất hữu cơ. Đất không bị phèn mặn, độ pH thích hợp từ 5,5 – 6,5.

Cần cày xới đất cho tơi xốp, dọn sạch cỏ rác, các tàn dư thực vật của mùa trước, rải vôi từ 7-10 ngày trước khi trồng để diệt một số nấm, mầm bệnh hại trong đất.

Lên luống rộng 1-1,2m, cao 15-20cm và mùa mưa lên luống cao từ 20-25 cm để chống ngập úng. Sau khi lên luống, phơi ải cần bón thêm phân lân, phân chuồng hoai hoặc là phân trùn quế, phân gà, phân bò,…

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

Các hạt nhỏ hoặc dễ nảy mầm như cải xanh, cải ngọt, cải thìa, xà lách, dền… có thể đem gieo trực tiếp.  Đối với những hạt to, khó nảy mầm rau muống, mồng tơi, tần ô… nên ngâm hạt giống vào nước ấm với tỉ lệ 2 sôi, 3 lạnh để kích thích hạt nhanh nảy mầm hơn. Tùy từng loại giống mà số giờ ngâm sẽ khác nhau. Sau khi ngâm vớt hạt ra rửa lại bằng nước sạch để ráo rồi mang đi gieo.

Thời gian ngâm ủ tham khảo của 1 số hạt giống rau ăn lá:

• Rau muống ngâm 12-15 giờ
• Mồng tơi ngâm 6-8 giờ
• Tần ô, cúc tẻ ngâm 3-4 giờ

Có 2 cách gieo đó là gieo thẳng ngoài đồng hoặc gieo vào líp, bầu, khay, vỉ ươm trước sau đó đem cấy ra đồng.

* Gieo thẳng ngoài đồng: Những loại hạt giống như rau muống, rau đay, rau dền…

+ Ưu điểm: Thời gian gieo đến thu hoạch ngắn hơn, ít tốn công hơn cách gieo liếp rồi cấy ra ruộng.

+ Nhược điểm: Khó chăm sóc quản lý hơn vì gieo ngoài đồng trên diện tích rộng nếu gặp mưa hoặc sâu bệnh thì không chủ động được. Phải chuẩn bị đất gieo tốt thì tỷ lệ cây chết sẽ ít. Năng suất thấp hơn cách gieo liếp rồi cấy ra ruộng.

* Gieo vào liếp, bầu, khay, vỉ ươm:

+ Ưu điểm: dễ chăm sóc cây con hơn, chủ động trong việc phòng trừ sâu bệnh và vật hại như chuột, gián, kiến phá hại. Năng suất cao và cây đồng đều hơn gieo thẳng.

+ Nhược điểm: tốn nhiều công lao động cho việc trồng cây con ra đồng, thời gian từ gieo đến thu hoạch dài hơn gieo thẳng.

Tùy loại cây mà sau khi gieo từ 12-20 ngày là có thể đưa ra ruộng để trồng, mỗi hốc chỉ trồng 1 cây để dễ kiểm soát sâu bệnh gây hại. Khoảng cách trồng tùy vào khả năng sinh trưởng và độ rộng của tán lá.

Khoảng cách trồng một số loại rau ăn lá như sau:

• Rau muống, tần ô, rau dền, rau đay,… gieo thẳng ngoài đồng với hạt cách hạt 2-3cm.
• Xà lách: 20 x (15 – 20)cm.
• Cải ngọt, cải thìa, cải ngồng, cải đuôi phụng… cấy khoảng 15 x 15 cm.
• Cải bẹ xanh, cải bẹ dún, cải bẹ mào gà,… cấy khoảng 20 x 20 cm.
• Mồng tơi khoảng cách 20×10 cm.
• Súp lơ, bắp cải và cải thảo trồng khoảng cách 40×50 cm

4. Bón phân:

Liều lượng phân bón tham khảo cho 1.000 m² đất trồng như sau: 1-1,5 m³ phân hữu cơ ủ hoai, 12kg ure, 10kg super lân, 10kg NPK (16-16-8), 5kg KCl, 10kg DAP.

Trước khi cày xới 7-10 ngày, cần bón vôi cho đất: 30-50 kg. Đối với những vùng đất phèn, pH thấp thì cần tăng lượng vôi bón cho đất lên.

Bón lót:

• Liếp ươm cây con: 3m³ phân hữu cơ hoai mục + 20g phân lân/1m². Sau gieo 7-9 ngày pha loãng phân DAP tỷ lệ 100g cho 50 lít nước tưới vào buổi chiều mát.
• Ruộng trồng: 1-1,5 m³ phân hữu cơ hoai mục, 10kg super lân, 3kg KCl, 5 kg NPK (16-16-8). Nếu đất có nhiều sét nên sử dụng thêm 3-4 m³tro trấu. Rải đều phân lên liếp dùng cuốc xới xáo trộn đều với đất mặt.

Bón thúc: nên ngâm phân tưới thúc do phần lớn cây rau ăn lá ngắn ngày cần phải bón phân đầy đủ và kịp thời.

+ Lần 1 (10 ngày sau gieo, trồng): 2kg ure + 2kg DAP.

+ Lần 2 (15 ngày sau gieo, trồng): 3kg ure + 2kg DAP.

+ Lần 3 (20 ngày sau gieo, trồng): 4kg ure + 3kg DAP + 3kg NPK + 1kg KCl.

+ Lần 4 (25 ngày sau gieo, trồng): 3kg NPK + 3kg DAP + 2kg NPK + 1kg KCl.

5. Chăm sóc:

Tưới nước nên tưới vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát 1 – 2 lần/ngày tùy vào độ ẩm của đất và điều kiện thời tiết, ngày mưa tưới 1 lần/ngày hoặc chỉ tưới rửa lá nếu có mưa acid.

Trước cấy và sau sạ cần rải một lớp rơm mỏng lên líp để giữ ẩm và hạn chế đất văng bám vào lá khi tưới nước và trời mưa.

Làm sạch cỏ trên luống, rãnh và xung quanh vườn, làm cỏ trước khi bón phân kết hợp xới tơi tạo độ thoáng khí cho đất. Cần kiểm soát kỹ giai đoạn cây con, thường xuyên thăm đồng để phòng trừ kịp thời các loại côn trùng, sâu, bệnh gây hại.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

• Dế, kiến, sâu đất, tuyến trùng: Xử lý thuốc hạt Basudin, Regent, Furadan rải đều trên mặt luống sau sạ và trước cấy.
• Sâu tơ, sâu xanh, sâu ăn tạp, sâu vẽ bùa: nên phun thuốc Thianmectin 0.5 ME, Oshine, Fenapyr.. để phòng trừ sâu gây hại.
• Rầy đen, rầy bông: phun thuốc Supracide, Confidor, Admire…
• Đối với bọ nhảy phòng trừ bằng cách phun thuốc Polytrin, Decis,…
• Bệnh thối bẹ: phun No Mildew 25WP, Tilt, hoặc No Mildew 25WP + Thane M 80WP, giảm độ ẩm bằng cách giảm tưới nước.
• Thối cổ rễ: phun thuốc No Mildew 25WP, Thane M 80WP, Kasuran, Viben C, giảm độ ẩm bằng cách giảm tưới nước.
• Cháy lá, đốm lá: phun thuốc No Mildew 25 WP, Thane M 80WP, Bavisan 50 WP…

7. Thu hoạch:

Tùy từng loại rau sẽ có thời gian thu hoạch khác nhau. Cần thu hoạch rau lúc chiều mát, bề mặt lá khô ráo cây sẽ tươi và thời gian bảo quản được lâu hơn. Trước khi thu hoạch 7-10 ngày cần phải ngừng phun thuốc BVTV và ngưng bón phân để đảm bảo thời gian cách ly, an toàn cho người sử dụng.

Sau đây là thời gian thu hoạch của một số loại rau ăn lá:

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG RAU ĂN LÁ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Bí đỏ có thể trồng quanh năm chỉ cần đảm bảo nguồn nước để tưới tiêu cho cây. Ngoài ra, bà con có thể tham khảo thời vụ trồng chính tại 1 số vùng miền như sau:

Khu vực                                                              Vụ chính (tháng)

Miền Tây Nam bộ                                              11, 12, 1

Miền Trung                                                         12, 1, 2

Miền Bắc                                                             8, 9, 10

Miền Đông Nam Bộ và Tây Nguyên               10, 11, 12

2. Đất trồng:

Đất thịt pha cát là tốt nhất, vùng đất phải được thoát nước tốt, độ pH thích hợp từ 6 – 6,5. Nếu độ pH < 6 phải tăng lượng phân bón vôi, vụ trước không trồng các cây thuộc họ bầu bí (dưa leo, dưa hấu, bí đao, bầu…).

Đất phải được làm sạch cỏ, rải vôi, phân bón lót, thuốc Furadan, cày xới tơi xốp, lên luống, phủ bạt.

Có thể trồng hàng đôi hoặc hàng đơn:

• Hàng đôi bò đất: Hàng cách hàng 4,8-5m, cây cách cây 0,5-0,6m. Mật độ cây trung bình 650-800 cây/1.000m². Lượng giống cần 80-100 g/1.000 m².
• Hàng đôi leo giàn: Hàng cách hàng 2,8-3m, cây cách cây 0,5-0,6m. Mật độ cây trung bình 1.100-1.400 cây/1.000m². Lượng giống cần 140-180 g/1.000 m².
• Hàng đơn bò đất: Hàng cách hàng 2,8-3m, cây cách cây 0,5-0,6m. Mật độ cây trung bình 550-700 cây/1.000m². Lượng giống cần 70-90 g/1.000 m².

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

• Trước khi ngâm hạt giống, cần phải phơi nắng nhẹ khoảng 2 giờ để hạt khô, hút nước mạnh, nảy mầm tốt.
• Cho hạt vào túi vải (túi lưới) ngâm trong nước sạch (2 sôi 3 lạnh) từ 4 – 5 giờ (nên để hạt chìm hoàn toàn trong nước).
• Vớt hạt lên để ráo nước, dùng khăn sạch vắt thật ráo nước, gói hạt giống lại.
• Cuối cùng cho khăn vào bao nilon rồi cột miệng cho kín tránh bốc thoát hơi nước, ủ hạt ở nhiệt độ từ 28⁰C – 30⁰C là thích hợp nhất. Thông thường hạt bắt đầu nảy mầm khoảng 2-3 ngày sau khi ủ.
• Hạt bắt đầu nảy mầm nên tiến hành gieo ngay. Tùy theo thời vụ mà ta có thể gieo thẳng ngoài đồng hoặc gieo vô bầu.
• Vào mùa nắng nên gieo thẳng ngoài đồng để cây phát triển mạnh hơn và đỡ tốn công vô bầu. Tuy nhiên luống trồng ngoài đồng phải chuẩn bị thật tốt, nhất là lỗ gieo phải tơi xốp và xử lý thuốc phòng trừ sâu bệnh đầy đủ. Sau khi trồng phải tưới nước định kỳ đủ ẩm để cây phát triển tốt.
• Vào mùa mưa nên gieo vô bầu bằng lá chuối hoặc bằng bao nylon nhỏ (bầu có đục một số lỗ để thoát nước). Để phòng mưa nhiều ta có thể dùng giàn che mưa, hạn chế thừa nước bị thối mầm.
• Đất vô bầu ở vùng đất cát pha thịt nên trộn theo tỷ lệ như sau: 68,5-69,3% đất mặt, 30% phân chuồng hoai, 0,5 – 1% lân và 0,2 – 0,5% vôi nông nghiệp. Sau khi trộn đều nên sàng qua một lượt để loại bỏ cục đất to và rác. Nếu vùng đất đồng bằng Sông Cửu Long (có nhiều sét) thì thêm 10 – 20% tro trấu, giảm 10 – 20% đất mặt. Nên trộn thêm phân vi sinh ra rễ giúp cây phát triển tốt và ngừa chết cây con. Ngoài ra, đất cho vào bầu có thể theo tỉ lệ 1 phần phân chuồng hoai + 1 phần tro trấu + 2 phần đất tơi xốp, trộn thêm phân vi sinh ra rễ.
• Gieo một hạt nảy mầm vào một bầu hoặc gieo thẳng ngoài đồng 1 hạt mầm/1 hốc và cần phải gieo thêm một lượng bầu cây con dự phòng để trồng dặm (thông thường theo tỷ lệ 10 – 15% tổng số cây ngoài đồng).

Cách gieo:

• Dùng que nhỏ khoét 1 lỗ giữa mặt bầu hoặc trên mặt líp gieo với đường kính 2cm và sâu 1,5-2 cm.
• Đặt hạt giống có đầu rễ mầm hướng thẳng xuống đất sau đó lấp một lớp đất mỏng (mùn dừa đã được xử lý hoặc 50% đất mặt + 50% phân chuồng hoai đã sàng kỹ).
• Rải trên mặt thuốc Basudin, Furadan để phòng trừ sâu, kiến mối…
• Cuối cùng tưới đủ ẩm tại vị trí gieo hạt để cây mầm phát triển tốt.

Thông thường, cây trong bầu vừa nhú lá thật là bắt đầu đem trồng ngay ngoài đồng, nếu chậm trễ bộ rễ ăn lan ra ngoài bầu khi đem trồng cây đứt nhiều rễ làm cây lên yếu và dễ chết.

Chú ý: Sau khi xuống giống được 7 – 8 ngày nên sử dụng phân vi sinh ra rễ giúp cho bộ rễ phát triển mạnh, đồng thời tăng khả năng kháng chịu bệnh cho cây giai đoạn sau.

4. Bón phân:

Tùy vào từng vùng cũng như chất đất mà ta có công thức phân và liều lượng bón khác nhau. Dưới đây là công thức bón phân cho 1000m² ở khu vực Tây Nguyên các bạn có thể tham khảo.

Bón lót:

– Vôi: 50-70 kg.

– Phân chuồng hoai: 2-3 m³.

– Phân lân: 40-50kg.

– NPK 16-16-8: 8-10kg.

– Nitrophoska 15-15-15: 8-10kg.

– KCl: 8-10kg.

– Furadan hạt rải theo hàng: 3 kg.

Bón thúc:

– Tưới dặm: 9-10 ngày sau gieo (NSG): pha loãng 1kg DAP cho 400 – 500 lít nước tưới ướt đều gốc.

– Bón thúc lần 1 và 2 (20 và 30 NSG): 1 kg Urê + 4kg Nitrophoska + 1kg DAP kết hợp cày lấp phân và diệt cỏ quanh gốc.

– Bón thúc lần 3, 4 và 5 (40, 50 và 60 NSG): 4 kg Urê + 3 kg NPK + 5kg KCl kết hợp cày lấp phân và diệt cỏ quanh gốc.

5. Chăm sóc:

• Tưới nước:

Bí đỏ rất cần nước, nếu thiếu nước cây phát triển kém, cho năng suất thấp, do đó cần phải cung cấp đủ nước để giữ độ ẩm của đất thích hợp cho cây bí. Số lần tưới nước trong ngày tùy thuộc vào độ ẩm của đất. Vào mùa nắng nên tưới nước định kỳ mỗi ngày 2 lần, vào mùa mưa tưới bổ sung khi trời hạn kéo dài. Tuy nhiên, cây phát triển kém, cây bị vàng lá, cằn cỗi, thối trái, có khi bị chết hàng loạt nếu độ ẩm đất quá cao, mưa nhiều mà đất thấp không thoát nước kịp thời. Vì vậy, ruộng bí phải được thoát nước thật tốt.

• Chăm sóc và làm giàn:

– Khi cây con đạt 4-5 lá thật tiến hành bấm ngọn để tạo nhiều nhánh phụ. Khi nhánh dài 1m dùng đất chận mắt thân giữa ngọn và gốc để mắt tiếp xúc với đất ra rễ giúp dây phát triển mạnh. Sửa dây là xếp các nhánh nằm rải đều trên mặt đất và thẳng gốc luống bí để cây dễ quang hợp, chăm sóc, thụ phấn bổ sung sau này.

– Thông thường 40-45 ngày sau khi gieo là cây bắt đầu ra hoa. Cây có hoa cái và hoa đực riêng biệt trên cùng một cây nên hoa cái được thụ phấn nhờ gió và côn trùng. Trường hợp trời ít gió và sử dụng thuốc trừ sâu nhiều thì ong (ong mật, ong bầu…) ít khi đến gần hút mật hoa thì tỉ lệ đậu trái rất thấp, do đó muốn đạt năng suất cao nên tiến hành thụ phấn bổ sung. Thời gian thụ phấn thực hiện vào sáng sớm từ 6- 9 giờ. Dùng tay ngắt bông đực mới nở nơi gần nhất, loại bỏ hết các cánh hoa chỉ còn nhụy đực. Cầm nhụy đực xoa nhẹ đều trên nướm nhụy cái. Một bông đực có thể đủ phấn thụ cho 2- 3 bông cái.

–  Vào mùa mưa, sau khi thụ phấn nên kê những nụ cái lên chỗ cao ráo không bị đọng nước tránh bị rụng do thối trái, khi trái đã lớn nên dùng rơm rạ, cỏ khô lót để trái không bị hư và có màu sắc tươi đẹp.

– Làm cỏ bằng tay hoặc phun thuốc diệt cỏ Gramoxon hoặc NuFarm. Phun các loại thuốc này cần phải dùng loa che béc phun để tránh thuốc dính vào lá hoặc thân cây. Làm sạch cỏ giúp ruộng bí thông thoáng, giảm sâu bệnh và giảm độ ẩm vào mùa mưa tránh thối trái.

– Bí đỏ có thể bò giàn hoặc bò đất. Kích thước giàn tùy ý, phụ thuộc vào không gian và thuận tiện cho việc chăm sóc, thu hoạch. Có thể sử dụng nhiều chất liệu khác nhau như dây thép, dây thừng, tre, lưới, sắt,… nhưng ưu tiên sử dụng tre vì khi nắng nóng sẽ không gây tổn thương dây bí.

– Cần thường xuyên theo dõi cây để sớm phát hiện các vấn đề về sâu bệnh hại và có biện pháp xử lý kịp thời.

6. Phòng trừ sâu bệnh hại:

– Bọ trĩ: thường gây hại nhiều vào mùa nắng nóng, tập trung ngọn, chích hút nhựa cây làm chùn ngọn, cây không phát triển được. Đây là môi giới truyền bệnh virus, lá bí bị xoăn, cây không phát triển và không có khả năng cho ra trái. Phòng trừ bằng cách phun luân phiên các loại thuốc như Confidor, Regent, Polytrin, Selecron, Lanante, Thianmectin… Phun thuốc vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát, phun tập trung vào ngọn, mặt dưới lá và đều cả cây.

– Rầy xanh, rầy mềm, bọ phấn trắng, bọ xít…: chích hút làm xoăn lá, cây kém phát triển, giảm năng suất. Phun kĩ mặt dưới lá bằng Cidi M50, Supracide, Regent, Confidor…

– Sâu vẽ bùa: Sâu đục lòn trong phiến lá, ăn phần diệp lục tố, tạo những đường ngoằn ngoèo trên phiến lá, khi phá hoại nặng lá bị khô cháy, giảm quang hợp làm giảm năng suất trái. Dùng thuốc Regent, Ofunack, Lannate, Sherpa, Polytrin, Trigard,…

– Sâu xám, dế: Thường xuất hiện lúc cây con, cắn lá mầm hoặc cắn ngang thân làm chết cây. Phòng trị bằng cách rãi Basudin, Furadan hoặc Regent khi chuẩn bị đất trồng (khoảng 3kg/1000 m2).

– Sâu xanh: Thường cắn phá lá và vỏ trái làm lá bị hư hại, vỏ trái bị sẹo. Diệt trừ bằng các loại thuốc như: Polytrin, Karate, Sherpa, Sumiapha, Decis,….

– Ruồi vàng đục trái: ruồi chích vào trái gây sẹo và đẻ trứng vào trái. Phun thuốc Polytrin, Fastac,… hoặc là bẫy dẫn dụ Vizubon.

– Bệnh phấn trắng: thường xảy ra ở điều kiện thời tiết mát (20-25^oC), ẩm độ không khí cao. Phun luân phiên các loại thuốc diệt nấm Score, Dithand M-45, Anvil, Tilt super, Daconil,…

– Bệnh đốm lá: trên lá xuất hiện các đốm bệnh có màu trắng ở giữa và xung quanh màu nâu. Bệnh thường gây hại trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Phòng trị bệnh bằng các loại thuốc diệt nấm như Ridomil, Topsin, Score, Aliette,…

– Bệnh cháy lá: vết bệnh có màu nâu, có hình chữ V hoặc chữ U, xuất hiện từ mép lá và lan rộng dần vào phiến lá. Bệnh phổ biến trong mùa mưa. Sử dụng các loại thuốc trừ nấm như Mancozeb, Ridomil,… để phòng trị bệnh.

– Bệnh nứt thân xì mủ: phun luân phiên các loại thuốc Ridomil, Topsin M, Polyram, Mancozeb, Copper, Aliette, Rampart… và hạn chế bón phân đạm.

– Bệnh thối cổ rễ: xuất hiện nhiều ở giai đoạn cây con, phần thân gần mặt đất thối nhũn, cây đổ ngã. Giai đoạn cây con không nên tưới quá ẩm ngừa bệnh phát sinh. Dùng Rovral, Aliete, No Mildew 25WP….phun cho cây.

– Chạy dây, ngủ ngày: cây bị héo từ ngọn đến thân, đôi khi từng nhánh bị nứt. Dùng Aliette, Ridomil, Rovral, Appencarb…

Lưu ý: Khi phun thuốc nên phun kỹ mặt dưới lá, thuốc trị bệnh nên phun ở lá già và lá bánh tẻ, thuốc trị sâu phun lá bánh tẻ và lá non.

7. Thu hoạch:

Thời gian thu hoạch bí đỏ khoảng 65-75 ngày sau gieo tùy từng giống. Thu hoạch khi trái già, vỏ cứng màu vàng, xếp nhẹ nhàng trái vào giỏ tránh bị xây xát và vận chuyển đến nơi tiêu thụ.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG BÍ ĐỎ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

Phân bón là những chất, hợp chất có chứa một hoặc nhiều nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu cho cây trồng, nhằm thúc đẩy sự phát triển, sinh trưởng của cây trồng, cung cấp dinh dưỡng cho đất, có thể làm thay đổi chất đất phù hợp với nhu cầu của loại cây trồng.

Hay hiểu một cách đơn giản phân bón là những chất được sử dụng bón vào đất nhằm cung cấp dinh dưỡng cho đất, cây trồng giúp cây trồng phát triển cân đối, khỏe mạnh, cho năng suất.

PHÂN HỮU CƠ VÀ CÁC LOẠI PHÂN BÓN HỮU CƠ

Là phân chứa những chất dinh dưỡng ở dạng những hợp chất hữu cơ như: phân chuồng, phân xanh, phân than bùn, phụ phế phẩm nông nghiệp, phân rác… Dưới đây là thông tin chi tiết của các loại phân hữu cơ này.

I. Phân Chuồng

1. Đặc diểm:

Phân chuồng là hỗn hợp chủ yếu của: phân, nước tiểu gia súc và chất độn. Nó không những cung cấp thức ăn cho cây trồng mà còn bổ sung chất hữu cơ cho đất giúp cho đất được tơi xốp, tăng độ phì nhiêu, tăng hiệu quả sử dụng phân hóa học…

2. Chế biến phân chuồng có 3 phương pháp:

2.1. Ủ nóng (ủ xốp): Lấy phân ra khỏi chuồng, chất thành lớp, không được nén, tưới nước, giữ ẩm 60-70%, có thể trộn thêm 1% vôi bột và 1-2% Super Lân, sau đó trét bùn che phủ cho kín hàng ngày tưới nước, thời gian ủ ngắn 30-40 ngày, ủ xong là sử dụng được.

2.2. Ủ nguội (ủ chặt): Lấy phân ra khỏi chuồng xếp thành lớp, mỗi lớp rắc khoảng (2%) lân, nén chặt. Đống phân ủ rộng khoảng 2-3m, cao 1, 5-2m, trét bùn bên ngoài tránh mưa. Thời gian ủ lâu, 5-6 tháng mới xong.

2. 3. Ủ nóng trước nguội sau: Ủ nóng 5-6 ngày, khi nhiệt độ 50-60°C nén chặt ủ tiếp lớp khác lên trên, trét bùn kín, có thể cho thêm vào đống phân ủ các loại phân khác như: phân thỏ, gà, vịt làm phân men để tăng chất lượng phân.

II. Phân Rác

1. Đặc điểm: Là phân hữu cơ được chế biến từ: cỏ dại, rác, thân lá cây xanh, rơm rạ…ủ với một số phân men như phân chuồng, lân, vôi… đến khi mục thành phân (thành phần dinh dưỡng thấp hơn phân chuồng).

2. Cách ủ: Nguyên liệu chính là phân rác 70%, cung cấp thêm đạm và Kali 2%, còn lại phân men (phân chuồng, lân, vôi). Nguyên liệu được chặt ra thành đoạn ngắn 20-30cm xếp thành lớp cứ 30cm rắc một lớp vôi; trét bùn; ủ khoảng 20 ngày đảo lại rắc thêm phân men, xếp đủ cao trét bùn lại, để hở lỗ tưới nước thường xuyên; ủ khoảng 60 ngày dùng bón lót, để lâu hơn khi phân hoai có thể dùng để bón thúc.

III. Phân Xanh

1. Đặc diểm: Phân xanh là phân hữu cơ sử dụng các loại cây lá tươi bón ngay vào đất không qua quá trình ủ do đó chỉ dùng để bón lót. Cây phân xanh thường được dùng là cây họ đậu: điền thanh, muồng, keo dậu, cỏ Stylo, điên điển…

2. Cách sử dụng: Vùi cây phân xanh vào đất khi cây ra hoa, bón lót lúc làm đất.

IV. Phân Vi Sinh

1. Đặc điểm:

Là chế phẩm phân bón được sản xuất bằng cách dùng các loại vi sinh vật hữu ích cấy vào môi trường là chất hữu cơ (như bột than bùn). Khi bón cho đất các chủng loại vi sinh vật sẽ phát huy vai trò của nó như phân giải chất dinh dưỡng khó tiêu thành dễ tiêu cho cây hấp thụ, hoặc hút đạm khí trời để bổ sung cho đất và cây.

2. Các loại phân trên thị trường:

2.1. Phân vi sinh cố định đạm:

– Phân vi sinh cố định đạm, sống cộng sinh với cây họ đậu: Nitragin, Rhidafo…

– Phân vi sinh cố định đạm, sống tự do: Azotobacterin…

2.2. Phân vi sinh phân giải lân:

Phân lân hữu cơ vi sinh Komix và nhiều loại phân vi sinh phân giải lân khác có tính năng tác dụng giống như nhau.

2.3. Phân vi sinh phân giải chất xơ:

Chứa các chủng vi sinh vật giúp tăng cường phân giải xác thực vật như Bimix.

3. Cách sử dụng phân hữu cơ vi sinh:

Thời gian sử dụng phân có hạn, tùy loại thường từ 1-6 tháng (chú ý xem thời hạn sử dụng). Phân vi sinh phát huy hiệu lực ở: vùng đất mới, đất phèn, những vùng đất bị thoái hóa mất kết cấu do bón phân hóa học lâu ngày, vùng chưa trồng các cây có vi khuẩn cộng sinh… thì mới có hiệu quả cao.

V . Phân Sinh Học Hữu Cơ

1. Đặc điểm: Là loại phân có nguồn gốc hữu cơ được sản xuất bằng công nghệ sinh học (như lên men vi sinh) và phối trộn thêm một số hoạt chất khác để làm tăng độ hữu hiệu của phân, hoặc khi bón vào đất sẽ tạo môi trường cho các quá trình sinh học trong đất diễn ra thuận lợi góp phần làm tăng năng suất cây trồng

2. Sử dụng: Phân sinh hóa hữu cơ được sản xuất ở dạng bột hoặc dạng lỏng; có thể phun lên lá hoặc bón gốc.

PHÂN VÔ CƠ VÀ PHÂN LOẠI PHÂN BÓN VÔ CƠ

Phân vô cơ hay phân hóa học là các loại phân có chứa yếu tố dinh dưỡng dưới dạng muối khoáng (vô cơ) thu được nhờ các quá trình vật lý, hóa học. Các loại phân vô cơ thông dụng hiện nay.

I. Phân Đơn:

Là loại phân chỉ chứa 1 trong 3 nguyên tố dinh dưỡng chủ yếu là N, P hoặc K

1. Phân đạm:

Là tên gọi chung của các loại phân bón vô cơ cung cấp đạm cho cây.

* Phân Urê CO(NH4)2: Phân urê có 44 – 48%N nguyên chất. Loại phân này chiếm 59% tổng số các loại phân đạm được sản xuất ở các nước trên thế giới. Urê là loại phân có tỷ lệ N cao nhất. Trên thị trường có bán 2 loại phân urê có chất lượng giống nhau:

– Loại tinh thể màu trắng, hạt tròn, dễ tan trong nước, có nhược điểm là hút ẩm mạnh.

– Loại có dạng viên, nhỏ như trứng cá. Loại này có thêm chất chống ẩm nên dễ bảo quản, dễ vận chuyển nên được dùng nhiều trong sản xuất nông nghiệp.

Phân urê có khả năng thích nghi rộng và có khả năng phát huy tác dụng trên nhiều loại đất khác nhau và đối với các loại cây trồng khác nhau. Phân này bón thích hợp trên đất chua phèn.

Phân urê được dùng để bón thúc. Có thể pha loãng theo nồng độ 0.5 – 1.5% để phun lên lá.

Trong chăn nuôi, urê được dùng trực tiếp bằng cách cho thêm vào khẩu phần thức ăn cho lợn, trâu bò.

Phân này cần được bảo quản kỹ trong túi polyetylen và không được phơi ra nắng. Bởi vì khi tiếp xúc với không khí và ánh nắng urê rất dễ bị phân huỷ và bay hơi. Các túi phân urê khi đã mở ra cần được dùng hết ngay trong thời gian ngắn.

Trong quá trình sản xuất, urê thường liên kết các phần tử với nhau tạo thành biurat. Đó là chất độc hại đối với cây trồng. Vì vậy, trong phân urê không được có quá 3% biurat đối với cây trồng cạn, 5% đối với lúa nước.

* Phân sunphat đạm (NH4)2SO4: Còn gọi là phân SA. Sunphat đạm có chứa 20 – 21% N nguyên chất. Trong phân này còn có 29% lưu huỳnh (S). Trên thế giới loại phân này chiếm 8% tổng lượng phân hoá học sản xuất hàng năm.

Phân này có dạng tinh thể, mịn, màu trắng ngà hoặc xám xanh. Phân này có mùi nước tiểu (mùi amôniac), vị mặn và hơi chua. Cho nên nhiều nơi gọi là phân muối diêm.

Sunphat đạm là loại phân bón tốt vì có cả N và lưu huỳnh là hai chất dinh dưỡng thiết yếu cho cây.

Phân này dễ tan trong nước, không vón cục. Thường ở trạng thái tơi rời, dễ bảo quản, dễ sử dụng. Tuy nhiên, nếu để trong môi trường ẩm phân dễ vón cục, đóng lại thành từng tảng rất khó đem bón cho cây.

Có thể đem bón cho tất cả các loại cây trồng, trên nhiều loại đất khác nhau, miễn là đất không bị phèn, bị chua. Nếu đất chua cần bón thêm vôi, lân mới dùng được đạm sunphat amôn. Phân này dùng tốt cho cây trồng trên đất đồi, trên các loại đất bạc màu (thiếu S).

Đạm sunphat được dùng chuyên để bón cho các loại cây cần nhiều S và ít N như đậu đỗ, lạc v.v… và các loại cây vừa cần nhiều S vừa cần nhiều N như ngô.

Cần lưu ý đạm sunphat là loại phân có tác dụng nhanh, rất chóng phát huy tác dụng đối với cây trồng, cho nên thường được dùng để bón thúc và bón thành nhiều lần để tránh mất đạm.

Khi bón cho cây con cần chú ý là phân này dễ gây cháy lá.

Không nên sử dụng phân đạm sunphat để bón trên đất phèn, vì phân dễ làm chua thêm đất.

* Phân Xianamit canxi: Phân này có dạng bột không có tinh thể, màu xám tro hoặc màu trắng, đốt không có mùi khai.

Xianamit canxi có chứa 20 – 21% N nguyên chất, 20 – 28% vôi, 9 – 12% than. Vì có than cho nên phân có màu xám đen. Cũng có loại phân tỷ lệ than thấp hoặc không có than nên phân có màu trắng.

Cần chú ý chống ẩm cho phân khi bảo quản, bởi vì nếu phân hút ẩm sẽ bị biến chất, hạt phân phình to lên làm rách bao bì và làm hỏng dụng cụ đựng.

Phân này dễ bốc bụi. Khi bám vào da sẽ làm hỏng da, phân bay vào mắt sẽ làm hỏng giác mạc mắt, vì vậy khi sử dụng phân này phải rất cẩn thận.

Phân này có phản ứng kiềm, bởi vậy có thể khử được chua, dùng rất tốt ở các loại đất chua.

Xianamit canxi thường được dùng để bón lót. Muốn dùng để bón thúc phải đem ủ trước khi bón. Bởi vì phân này khi phân giải tạo ra một số chất độc có thể làm hỏng móng chân trâu bò, hại da chân người nông dân. Thường sau 7 – 10 ngày các chất độc mới hết. Thường xianamit canxi được trộn ủ với phân rác làm cho phân chóng hoai mục. Phân này không được dùng để phun lên lá cây.

* Những điều cần chú ý khi sử dụng phân đạm: Hiện nay có 3 loại phân đạm thường được dùng phổ biến nhất, đó là: phân urê, phân amôn sunphat và phân amôn phôtphat. Để đảm bảo hiệu quả sử dụng các loại phân hoá học cần chú ý đến những điểm sau đây:

– Phân cần được bảo quản trong các túi nilông. Chỗ để phân cần thoáng mát, khô ráo, mái kho không bị dột. Không để chung phân đạm cùng với các loại phân khác.

– Cần bón đúng đặc tính và nhu cầu của cây trồng. Cây có những đặc tính rất khác nhau. Nhu cầu của cây đối với N cũng rất khác nhau. Có cây yêu cầu nhiều N, có cây yêu cầu ít. Nếu bón N nhiều, vượt quá yêu cầu của cây, N cũng gây ra những tác hại đáng kể. Bón đúng yêu cầu của cây, N phát huy tác dụng rất tốt.

– Cần bón đúng dạng phân theo đặc điểm của cây và của đất đai. Đối với các loại cây họ đậu nên bón đạm sớm, trước khi nốt sần được hình thành trên rễ cây. Khi trên rễ cây đã có các nốt sần, không nên bón đạm, vì đạm ngăn trở hoạt động cố định đạm từ không khí của các loài vi khuẩn nốt sần.

– Cần bón đạm đúng với đặc điểm của đất:

Phân có tính kiềm nên bón cho đất chua.

Phân chua sinh lý nên bón cho đất kiềm.

Đất lầy thụt, nhiều bùn không cần bón phân đạm.

– Cần bón đạm đúng lúc. Tốt nhất là bón vào thời kỳ sinh trưởng mạnh nhất của cây.

– Cần bón đạm đúng liều lượng và cân đối với lân và kali.

– Bón phân đạm cần lưu ý đến diễn biến của thời tiết. Không bón lúc mưa to, lúc ruộng vườn đầy nước.

– Không bón đạm tập trung vào một lúc, mà cần chia thành nhiều lần để bón và bón vãi đều trên ruộng. Không bón đạm quá thừa. Vì khi thừa đạm, cây phát triển mạnh, dễ đổ ngã, ra hoa chậm, ít hạt, hạt lép nhiều, quả dễ rụng, nhiều sâu bệnh, phẩm chất quả giảm.

– Bón phân đạm cần kết hợp với làm cỏ, xới đất, sục bùn (đối với lúa).

2-Phân lân

* Phân apatit: Là loại bột mịn, màu nâu đất hoặc màu xám nâu.

Tỷ lệ lân nguyên chất trong phân thay đổi nhiều. Thường người ta chia thành 3 loại: loại apatit giàu có trên 38% lân; loại phân apatit trung bình có 17 – 38% lân; loại phân apatit nghèo có dưới 17% lân.

Thường loại apatit giàu được sử dụng để chế biến thành các loại phân lân khác, còn loại trung bình và loại nghèo mới được đem nghiền thành bột để bón cho cây.

Phần lớn lân trong phân apatit ở dưới dạng cây khó sử dụng.

Apatit có tỷ lệ vôi cao nên có khả năng khử chua cho đất.

Phân này được sử dụng tương tự như phôtphat nội địa.

Sử dụng và bảo quản phân này tương đối dễ dàng vì phân ít hút ẩm và ít biến chất.

* Super lân: Là loại bột mịn màu trắng, vàng xám hoặc màu xám thiếc. Một số trường hợp super lân được sản xuất dưới dạng viên.

Trong super lân có 16 – 20% lân nguyên chất. Ngoài ra, trong phân này có chứa một lượng lớn thạch cao. Trong phân còn chứa một lượng khá lớn axit, vì vậy phân có phản ứng chua.

Phân dễ hoà tan trong nước cho nên cây dễ sử dụng. Phân thường phát huy hiệu quả nhanh, ít bị rửa trôi.

Super lân có thể dùng để bón lót hoặc bón thúc đều được.

Phân này có thể sử dụng để bón ở các loại đất trung tính, đất kiềm, đất chua đều được. Tuy nhiên, ở các loại đất chua nên bón vôi khử chua trước khi bón super lân.

Super lân có thể dùng để ủ với phân chuồng.

Nếu super lân quá chua, cần trung hoà bớt độ chua trước khi sử dụng. Có thể dùng phôtphat nội địa hoặc apatit. Nếu đất chua nhiều dùng 15 – 20% apatit để trung hoà, đất chua ít dùng 10 – 15%. Nếu dùng tro bếp để trung hoà độ chua của super lân thì dùng 10 – 15%, nếu dùng vôi thì tỷ lệ là 5 – 10%.

Phân super lân thường phát huy hiệu quả nhanh, cho nên để tăng hiệu lực của phân, người ta thường bón tập trung, bón theo hốc, hoặc sản xuất thành dạng viên để bón cho cây.

Phân này có thể dùng để hồ phân rễ mạ.

Super lân ít hút ẩm, nhưng nếu cất giữ không cẩn thận phân có thể bị nhão và vón thành từng cục. Phân có tính axit nên dễ làm hỏng bao bì và dụng cụ đong đựng bằng sắt.

* Tecmô phôtphat (phân lân nung chảy, lân Văn Điển): Phân có dạng bột màu xanh nhạt, gần như màu tro, có óng ánh.

Tỷ lệ lân nguyên chất trong tecmô phôtphat là 15 – 20%. Ngoài ra trong phân còn có canxi 30% một ít thành phần kiềm, chủ yếu là magiê 12 – 13%, có khi có cả kali.

Tecmô phôtphat có phản ứng kiềm, cho nên không nên trộn lẫn với phân đạm vì dễ làm cho đạm bị mất.

Phân này không tan trong nước, nhưng tan được trong axit yếu. Cây sử dụng dễ dàng. Phân có thể sử dụng để bón lót hoặc bón thúc đều tốt.

Tecmô phôtphat phát huy hiệu lực tốt ở các vùng đất chua, vì phân có phản ứng kiềm. Phân sử dụng có hiệu quả trên các vùng đất cát nghèo, đất bạc màu vì phân chứa nhiều vôi, có các nguyên tố vi lượng và một ít kali.

Phân này thường được bón rải, ít khi bón tập trung và ít được sản xuất dưới dạng viên.

Không sử dụng tecmô phôtphat để hồ phần rễ mạ.

Tecmô phôtphat ít hút ẩm, luôn ở trong trạng thái tơi rời và không làm hỏng dụng cụ đong đựng.

3. Phân Kali

Để sử dụng hợp lý phân kali cần chú ý đến những điều sau đây:

– Bón kali ở các loại đất trung tính dễ làm cho đất trở nên chua. Vì vậy ở các loại đất trung tính nên kịp thời bón thêm vôi.

– Kali nên bón kết hợp với các loại phân khác.

– Kali có thể bón thúc bằng cách phun dung dịch lên lá vào các thời gian cây kết hoa, làm củ, tạo sợi.

– Có thể bón tro bếp để thay thế phân kali.

– Bón quá nhiều kali có thể gây tác động xấu lên rễ cây, làm cây teo rễ. Nếu bón quá thừa phân kali trong nhiều năm, có thể làm cho mất cân đối với natri, magiê. Khi xảy ra trường hợp này cần bón bổ sung các nguyên tố vi lượng magiê, natri.

Các loại cây có phản ứng tích cực với phân kali là: chè, mía, thuốc lá, dừa, chuối, khoai, sắn, bông, đay, v.v..

* Phân clorua kali: Phân có dạng bột màu hồng như muối ớt. Nông dân ở một số nơi gọi là phân muối ớt. Cũng có dạng clorua kali có màu xám đục hoặc xám trắng. Phân được kết tinh thành hạt nhỏ.

Hàm lượng kali nguyên chất trong phân là 50 – 60%. Ngoài ra trong phân còn có một ít muối ăn (NaCl).

Clorua kali là loại phân chua sinh lý. Phân này khi để khô có độ rời tốt, dễ bón. Nhưng nếu để ẩm phân kết dính lại với nhau khó sử dụng.

Hiện nay, phân clorua kali được sản xuất với khối lượng lớn trên thế giới và chiếm đến 93% tổng lượng phân kali.

Clorua kali có thể dùng để bón cho nhiều loại cây trên nhiều loại đất khác nhau. Có thể dùng phân này để bón lót hoặc bón thúc. Bón thúc lúc cây sắp ra hoa làm cho cây cứng cáp, tăng phẩm chất nông sản.

Clorua kali rất thích hợp với cây dừa vì dừa là cây ưa Clo. Không nên dùng phân này để bón vào đất mặn, là loại đất có nhiều Clo, và không bón cho thuốc lá là loại cây không ưa Clo. Phân này cũng không nên dùng bón cho một số loài cây hương liệu, chè, cà phê, vì phân ảnh hưởng đến phẩm chất nông sản.

* Phân sunphat Kali: Phân có dạng tinh thể nhỏ, mịn, màu trắng. Phân dễ tan trong nước, ít hút ẩm nên ít vón cục.

Hàm lượng Kali nguyên chất trong sunphat Kali là 45 – 50%. Ngoài ra trong phân còn chứa lưu huỳnh 18%.

Phân này có thể sử dụng thích hợp cho nhiều loại cây trồng. Sử dụng có hiệu quả cao đối với cây có dầu, rau cải, thuốc lá, chè, cà phê.

Sunphat Kali là loại phân chua sinh lý. Sử dụng lâu trên một chân đất có thể làm tăng độ chua của đất. Không dùng sunphat kali liên tục nhiều năm trên các loại đất chua, vì phân có thể làm tăng thêm độ chua của đất.

II. Phân tổng hợp và phân hỗn hợp

Phân tổng hợp là các loại phân đã được sản xuất thông qua các phản ứng hoá học để tạo thành một thể phân bón gồm nhiều nguyên tố dinh dưỡng. Phân này còn được gọi là phân phức hợp.

Phân hỗn hợp là các loại phân tạo được do quá trình trộn lẫn 2 hoặc nhiều loại phân đơn với nhau một cách cơ giới và đều đặn.

Phân tổng hợp cũng như Phân hỗn hợp có các tỷ lệ NPK ở các tổ hợp khác nhau được lựa chọn phù hợp với từng loại đất và từng nhóm cây trồng. Nhiều trường hợp trong phân tổng hợp cũng như phân hỗn hợp còn có thêm cả các nguyên tố Mg, Ca, S và các nguyên tố vi lượng khác.

Trên thị trường hiện đang có các loại phân sau đây:

– Loại 2 yếu tố N và P với tỷ lệ NPK: 18:46:0 và 20:20:0.

– Loại 3 yếu tố NPK với tỷ lệ: 20:20:15, 16-16-8, 15-15-15, 16-8-16..

– Loại 4 yếu tố N, P, K, Mg; N, P, K, S với tỷ lệ: 14:9:21:2; 12:12:17:2; v.v..

Các loại phân tổng hợp và hỗn hợp chỉ phát huy hiệu lực tốt khi được bón đúng với yêu cầu của cây và phù hợp với tính chất của các loại đất. Vì vậy, muốn sử dụng có hiệu quả các loại phân này cần nắm được đầy đủ và cụ thể đặc điểm của cây và tính chất của đất.

Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu khoa học, hiện nay các xí nghiệp phân bón đã sản xuất ra các loại phân tổng hợp và phân hỗn hợp chuyên dùng cho từng loại cây cụ thể, như phân bón cho cao su, cho cà phê, cho chè, cho rau, cho đậu, v.v..

* Phân NP: Loại phân 2 yếu tố này trên thị trường có nhiều thương hiệu khác nhau.

* Phân diamophos (DAP):

Phân có tỷ lệ các chất dinh dưỡng (N, P, K) là: 1:2,6:0.

Phân này được sản xuất bằng cách trộn super lân kép với sunphat amôn. Phân có thành phần P2O5 – 46%, N – 18%.

Phân có hàm lượng lân cao, cho nên sử dụng thích hợp cho các vùng đất phèn, đất bazan.

Diamophos có thể sử dụng để bón cho nhiều loại cây trồng khác nhau. Phân có thể sử dụng để bón lót hoặc bón thúc.

Phân DAP có đạm, lân dễ tiêu, không làm chua đất.

* Phân hỗn hợp: 20:20:0; 23:23:0; 10:10:0 được sản xuất ra chuyên sử dụng để bón lót vào đất.

* Phân NK:

* Phân Kali nitrat: Dạng phân 2 yếu tố chứa 13% N và 45% K2O.

Phân này được dùng để bón cho đất nghèo Kali. Thường được dùng để bón cho cây ăn quả, cây lấy củ.

* Phân hỗn hợp: 30:0:10; 20:0:20; 20:0:10.

Các dạng phân này có chưa NK và một số nguyên tố trung lượng. Trong các dạng phân này không có lân. Các dạng phân này được dùng để bón vào cuối thời kỳ sinh trưởng của cây trồng, vì vào thời kỳ này cây không còn yêu cầu đối với lân.

* Phân PK:

* Phân PK 0:1:3 . Người ta sản xuất phân này bằng cách trộn 55% super lân với 45% KCl.

Phân được dùng để bón cho đất quá nghèo Kali như đất bạc màu, đất cát nhẹ v.v.. Phân cũng được dùng chủ yếu để bón cho các loại cây cần nhiều kali như khoai tây, khoai lang, v.v..

* Phân PK 0:1:2 . Được sản xuất bằng cách trộn 65% super phôtphat với 35% KCl.

* Phân PK 0:1:2 chứa 5,8% P2O5 và 11,75% KCl.

Phân này được dùng để bón cho các loại đất nghèo Kali và dùng chủ yếu để bón cho các loại ngũ cốc.

* Phân N, P, K:

– Phân amsuka : Có tỷ lệ NPK là 1: 0,4:0,8.

Phân này được sản xuất bằng cách trộn amôn với super lân đã trung hòa vào muối KCl.

Phân được dùng để bón cho cây có yêu cầu NPK trung bình, bón ở các loại đất có NPK trung bình.

– Phân Nitro phoska: có 2 loại

Loại có tỷ lệ NPK: 1:0,4:1,3

Được sản xuất bằng cách trộn các muối nitrat với axit phosphoric. Trong phân có chứa: N – 13%; P2O5 – 5,7%; K2O – 17,4%.

Phân này được dùng để bón cho đất thiếu K nghiêm trọng và thường được dùng để bón cho cây lấy củ.

Được sản xuất bằng cách trộn các muối nitrat với axit sunphuric. Trong phân có chứa: N – 13,6%; P2O5 – 3,9%; K2O – 12,4%.

Phân được dùng để bón cho nhiều loại cây trồng và thường bón cho đất có NPK trung bình.

– Phân Amphoska:Có tỷ lệ NPK: 1:0,1:0,8

Trong phân có chứa N – 17%; P2O5 – 7,4%; K2O – 14,1%.

Phân này được dùng để bón cho đất trung tính và thường dùng để bón cho cây lấy củ.

Tuỳ theo yêu cầu của cây và đặc tính của đất, người nông dân có thể mua loại phân thích hợp để bón.

– Phân tổng hợp NPK:

* Những điều cần lưu ý khi trộn phân:

Có những loại phân trộn được với nhau và khi bón cho cây các nguyên tố dinh dưỡng trong hỗn hợp đều phát huy được tác dụng tốt. Tuy vậy, có những loại phân không trộn lẫn với nhau được, bởi vì khi trộn, loại phân này có thể làm mất hoặc giảm các nguyên tố dinh dưỡng có ở trong loại phân kia, hoặc tạo thành các chất có hại cho cây, làm xấu đất.

III. Vôi

1. Vai trò tác dụng của vôi:

Cung cấp Canxi (Ca) cho cây trồng, Ca là một nguyên tố dinh dưỡng rất cần cho cây vì Ca chiếm tới 30% trong số các chất khoáng của cây. Cải tạo đất chua, mặn. Tạo điều kiện cho vi sinh vật hoạt động tốt, phân giải các chất hữu cơ trong đất, tăng độ hòa tan các chất dinh dưỡng và tăng khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng của cây, diệt được một số bệnh hại cây trồng, khử độc cho đất do thừa nhôm(Al), Sắt(Fe), H2S…

2. Một số dạng vôi bón cho cây

* Vôi nghiền: Các loại: đá vôi, vỏ ốc, vỏ sò… nghiền nát. Có tác dụng chậm nên bón lót lúc làm đất, thường bón từ 1-3 tấn/ha. Đất sét bón 1 lần với lượng lớn, sau vài năm bón lại. Đất cát bón hàng năm lượng ít hơn. Khi bón vôi nên kết hợp với phân hữu cơ để tăng hiệu quả của phân , không bón cùng đạm vì sẽ làm mất phân đạm.

* Vôi nung (vôi càn long): Do nung CaCO3 thành CaO, rồi sử dụng. Tác dụng nhanh hơn vôi nghiền, dùng xử lý đất và phòng trừ sâu bệnh. Tuy nhiên do có hoạt tính mạnh khi sử dụng nên lưu ý để tránh ảnh hưởng tới cây trồng.

* Thạch cao: Là dạng vôi đặc biệt, tác dụng nhanh, sử dụng rất tốt cho cây khi tạo trái

Cách Tính Công Thức Phân Pha Trộn.

Hiện nay, nhiều nơi sản xuất rất nhiều loại phân hỗn hợp với nhiều tỷ lệ NPK khác nhau nên bà con nông dân tùy giá cả từng lúc và khả năng thanh toán có thể tự chọn lựa để mua, tuy nhiên nếu muốn pha trộn để sử dụng hợp lý thì ta có thể thực hiện được.

* Cách tính từ phân đơn ra phân hỗn hợp

Ví dụ: Muốn pha trộn một loại phân có công thức là 5-10-10 từ phân SA, Super Lân và KCl thì ta pha như sau:

– SA có 21%N, cần cung cấp 5kg thì ta phải có lượng SA là:

5 x 100 = 23. 8kg

– Super Lân có 20% P2O5, muốn có 10kg P2O5 thì lượng Super Lân sẽ là:

10 x 100 =50 kg

– KCl có 60% K2O, muốn có 10 kg K2O thì lượng KCl sẽ là:

10 x 100 = 16, 6 kg

* Tổng số phân các loại là 23,8 + 50 + 16, 6 = 90, 4kg còn lại 9, 6 kg phải dùng chất độn (đất, cát hoặc thạch cao), trộn vô cho đủ 100kg.

* Cách tính từ phân hỗn hợp ra phân đơn

Ví dụ: Theo khuyến cáo cần dùng 100kg Urê, 200kg Super Lân, 50kg Clorua Kali để bón cho cây, nhưng nhà vườn đã bón 100kg NPK (20-20-15), như vậy lượng NPK thừa hay thiếu, cách tính như sau:

– Lượng Urê có trong 100kg NPK 20-20-15

100 x 20 = 43kg

– Lượng Super Lân có trong 100kg NPK 20-20-15

100 x 20 = 100kg

– Lượng Clorua Kali có trong 100kg NPK 20-20-15

100 x 15 = 25Kg

* Vậy phải thêm 57kg Urê + 100kg Super Lân + 25kg Clorua Kali thì mới đủ lượng phân như đã khuyến cáo.

IV. Phân Bón Lá

1. Đặc điểm: Phân bón lá là các hợp chất dinh dưỡng hòa tan trong nước được phun lên lá để cây hấp thụ.

2. Lưu ý khi sử dụng phân bón lá:

Bón qua lá tốt nhất khi bón bổ sung hoặc bón thúc nhằm đáp ứng nhanh yêu cầu dinh dưỡng của cây, hòa loãng phân theo đúng tỷ lệ trên bao bì; nhiệt độ quá cao, đất bị khô hạn nặng không nên dùng phân bón lá vì dễ làm rụng lá. Không sử dụng phân bón lá lúc cây đang ra hoa, lúc trời nắng vì sẽ làm rụng hoa trái và làm giảm hiệu lực phân.

Không nên nhầm lẫn giữa phân bón lá và chất kích thích sinh trưởng, nếu trong phân bón lá có chất kích thích sinh trưởng thì trong phân này đã có chất dinh dưỡng, nếu chỉ dùng kích thích sinh trưởng thì phải bổ sung thêm dinh dưỡng để cây tăng trưởng tương ứng với sự kích thích đó.

Nguồn Internet

Bài viết Các loại phân bón hiện nay trên thị trường đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

Phân hóa học là loại phân bón chủ lực, cung cấp các chất dinh dưỡng đa lượng: Đạm (N), Lân (P2O5), Kali (K2O) cho cây trồng, là những yếu tố quyết định tới năng suất và chất lượng nông phẩm. Phân hóa học đang lưu thông trên thị trường gồm hai nhóm chính là:

I. Phân hoá học đơn chất

là nhóm phân bón chứa một loại dưỡng chất đa lượng chủ yếu, gồm có ba loại chính là:

1. Phân chứa đạm: có URÊ chứa 46% nitơ (N), Sun-phat A-môn (S.A) chứa 20-21% N các loại phân này chủ yếu là nhập khẩu. Lượng sản xuất trong nước chỉ vào khoảng 900.000 tấn Urê/năm)

2. Phân chứa lân: gồm Supe lân và Lân nung chảy, chứa từ 15,5%-16% Ô-xít Phốt-pho (P₂O₅ hữu hiệu), chủ yếu được sản xuất trong nước từ nguyên liệu là quặng A-pa-tit do 4 nhà máy sản xuất là Su-pe phốt phát và hoá chất Lâm Thao, Long Thành, Phân lân nung chảy Văn Điển và Phân lân nung chảy Ninh Bình.

3. Phân chứa Kali: gồm phân Clo-rua Ka-li (MOP, KCl) chứa 60% Ô-xít Ka-li (K₂O) và Sun-phat Ka-li (SOP, K₂SO₄) chứa 50% Ô-xít Ka-li (K₂O).

II. Phân hỗn hợp

là nhóm phân bón có chứa từ 2 yếu tố dinh dưỡng đa lượng trở lên, ngoài ra còn có thể có chứa một số chất dinh dưỡng, nguyên tố trung, vi lượng khác gồm các loại sau:

1. Phân chứa Đạm và Lân, có các loại như Mô-nô A-mô-ni-um Phốt-phát (MAP) chứa từ 10-11% Ni-tơ và 49-50% Ô-xít Phốt-pho (P₂O₅ hữu hiệu) và Di A-mô-ni-um Phốt-phát (DAP) chứa 16-18% Ni-tơ và 44-46% Ô-xít Phốt-pho (P₂O₅ hữu hiệu), chủ yếu phải nhập khẩu. Hiện nay, nước ta mới có nhà máy DAP Đình Vũ với công suất khoảng 300.000 tấn/năm vừa mới đi vào hoạt động và đang trong quá trình sản xuất thử.

2. Phân chứa Đạm và Ka-li có tên gọi chung là phân hỗn hợp KNS, NKS, NK, chủ yếu sản xuất trong nước từ nguyên liệu là 2 loại phân đơn S.A và MOP có trộn thêm một số phụ gia khác như phẩm màu, bột sét đỏ nhưng được chia ra nhiều loại khác nhau do tỷ lệ thành phần 2 dưỡng chất khác nhau và tên gọi thương mại khác nhau tuỳ theo từng cơ sở sản xuất.

3. Phân chứa Đạm, Lân và Ka-li, có tên gọi chung là phân hỗn hợp NPK, gồm hàng ngàn loại khác nhau do tỷ lệ thành phần các dưỡng chất khác nhau và tên gọi thương mại khác nhau của cơ sở sản xuất

III. Cách phân biệt, nhận dạng phân bón thật-giả

Trong các loại phân bón nói trên, thì các loại phân đơn như đạm U-rê, S.A, Clo-rua A-môn, Supe Lân và Lân nung chảy là khó làm giả hơn cả và tương đối dễ nhận biết do công nghệ sản xuất phức tạp, chi phí đầu tư lớn hoặc do giá trị thấp, việc làm giả không mang lại lợi nhuận cao. Riêng đối với phân chứa Ka-li và các loại phân hỗn hợp thì rất dễ làm giả, làm nhái, làm kém chất lượng do công nghệ sản xuất đơn giản, chi phí đầu tư thấp, việc làm nhái, làm giả mang lại lợi nhuận lớn do chênh lệch giá cao. Việc xác định hàng thật, hàng giả, hàng kém chất lượng chỉ xác định được chính xác bằng máy móc phân tích mà khó phân biệt được bằng cảm quan.

Tuy nhiên, không phải là hoàn toàn không thể phân biệt phân thật phân giả bằng cảm quan. Qua kinh nghiệm thực tế nhiều năm, xin chia sẻ với bà con nông dân một số kinh nghiệm giúp phân biệt, lưạ chọn được phân Kali thật như sau:

1. Phân Clo-rua Ka-li (MOP, KCl) chứa 60% K₂O

–  Màu sắc đặc trưng là đỏ hồng, hồng nhạt, đỏ tím và màu trắng là loại phân chứa Ka-li phổ biến nhất, và cũng là loại phân bị lợi dụng làm giả, làm nhái nhiều nhất, gây tổn thất nặng nề nhất cho người nông dân do chênh lệch giá giữa hàng thật-hàng giả rất lớn, lại dễ làm giả.

Do thiếu kinh nghiệm nên phần lớn nông dân tin rằng phân Clo-rua Ka-li có màu đỏ và phân có màu đỏ là phân Kali, tuy thực tế không phải cứ loại phân bón nào có màu đỏ, màu hồng cũng là phân Ka-li. Nông dân dễ bị mua phải phân Ka-li giả do trên thị trường có các loại phân NKS, KNS, NPK… được một số nhà sản xuất trong nước cố tình làm rất giống phân Clo-rua Ka-li về mặt hình thức, nhất là màu đỏ đặc trưng của Kali, nhưng thực chất chỉ có từ 10-30 % là Ô-xit Ka-li, còn lại là phân SA, muối ăn, phẩm màu, bột sét đỏ, nhằm mục đích bán được hàng thu lợi nhuận, các nhà bán lẻ lợi dụng sự cả tin và non kém kinh nghiệm của người nông dân để trục lợi.

Phân Kali thật do các công ty nhập trực tiếp từ nhà sản xuất ở Nga, Bê-la-rút, Ca-na-đa, I-xra-en, Giooc-đa-ni… với số lượng lớn, chất lượng đảm bảo, đã qua kiểm tra chất lượng nhà nước, được đóng trong bao 50 kg có tên gọi thương mại là MOP, KA-LI, CLO-RUA KA-LI có hàm lượng O-xit kali tối thiểu là 60%. Đây là loại phân phải nhập khẩu 100%, do đó khi mua hàng, người nông dân phải cảnh giác, không thể để mặc cho người bán hàng muốn đưa loại phân nào cũng được, mà, trước hết phải yêu cầu đại lý:

–          Bán cho loại phân Ka-li thật, có hàm lượng K₂O ≥ 60%,

– sau đó phải xem bao bì có đúng là hàng nhập khẩu hay không? Hàm lượng Ô-xít Ka-li (K₂O) ghi trên bao bì có là 60% tối thiểu hay không? Các loại phân được đại lý bán hàng giới thiệu là phân Ka-li nhưng do các cơ sở trong nước sản xuất, trên bao bì không ghi hàm lượng K₂O chiếm 60% thì đều là hàng giả, hàng nhái.  Nhiều người bán hàng muốn kiếm lợi cao đã tìm cách tái sử dụng bao bì thật của phân Clo-rua Ka-li nhưng ruột là các loại phân KNS, NKS, KN…. để đánh lừa nông dân.

– Khi mua tốt nhất nên lấy hoá đơn hoặc giấy biên nhận để có bằng chứng về sau này.

Vậy làm thế nào có thể phân biệt được phân Clo-rua Ka-li thật-giả bằng cảm quan? Xin mách bà con nông dân một mẹo nhỏ như sau:

Hãy yêu cầu chủ hàng cho mượn hoặc mang theo một chiếc cốc thủy tinh nhỏ, trắng và trong suốt cùng một ít nước sạch trong cốc. Thả một nhúm chừng 3-5 gam sản phẩm vào trong cốc nước có dung tích 50-100 ml để làm thực nghiệm và quan sát kết quả như sau (có hình ảnh minh hoạ theo từng bước kiểm tra):

2. Phân Sun- phát Ka-li (SOP, K₂SO₄) chứa 50% K₂O

– Màu trắng, ở dạng hạt nhỏ hoặc bột, rất tốt cho các loại cây có múi, khoai tây, thuốc lá, cũng là loại phân phải nhập khẩu, số lượng dùng không phổ biến , dễ bị làm giả khi trộn lẫn với bột đá vôi hoặc bột vôi sống, bột đất sét trắng.  Cách phân biệt thật- giả chỉ có thể bằng cách tiến hành thực nghiệm hòa tan vào trong cốc nước trong và quan sát các biểu hiện như sau:

3. Phân U-rê:

Có hai loại phân U-rê chính là loại hạt trong (Prilled UREA) và Hạt đục (Granular UREA), cả hai loại đều có công thức hóa học và hàm lượng ni-tơ như nhau, tối thiểu là 46%.

3.1. Phân U-rê hạt trong: là loại phổ biến nhất, dùng bón trực tiếp cho cây trồng, phân rất dễ tan, có màu trắng trong, dạng hạt tròn. Đây là loại phân rất khó làm giả, tuy nhiên đã xuất hiện loại kém chất lượng bằng cách trộn phân SA vào phân U-rê theo một tỷ lệ nhất định do phân SA rẻ hơn phân U-rê.

Đặc điểm để nhận biết là phân U-rê thật chỉ có dạng hạt tròn, còn nếu có lẫn phân SA thì các hạt phân SA có dạng tinh thể, nhiều góc cạnh. Hiện nay nước ta chỉ có 2 nhà máy sản xuất được U-rê hạt trong là Đạm Hà Bắc và Đạm Phú Mỹ, còn lại là U-rê nhập khẩu. Do đó, phân U-rê của các cơ sở sản xuất khác ở trong nước đều là hàng giả. Vì vậy, bà con nông dân nên chọn mua 2 loại U-rê Hà Bắc và Phú Mỹ, hoặc U-rê trên bao bì có ghi rõ ràng nguồn gốc nhập khẩu.

3.2. Phân U-rê hạt đục: đây là loại phân rất tốt, do chậm tan và ít bị bay hơi hơn so với loại U-rê hạt trong nên hiệu suất sử dụng cao hơn, có thể bón trực tiếp cho cây trồng hoặc dùng làm nguyên liệu sản xuất các loại phân hỗn hợp khác như NPK. Phân có dạng hạt to, đường kính hạt 2- 4mm, cứng, màu trắng đục như sữa Đây là loại phân phải nhập khẩu 100%, rất khó làm giả hoặc việc làm giả không đem lại lợi ích đáng kể. Bà con nông dân có thể an tâm khi mua và sử dụng loại phân này.

4.      Các loại phân đơn khác

4.1. Phân Sun-phát A-môn (SA, (NH₄)₂SO₄) có màu trắng trong hoặc trắng ngà, dạng tinh thể lấp lánh như kim cương hoặc như đường kính trắng, nhưng cỡ hạt lớn hơn, hoặc dạng hạt nhỏ, mịn. Dễ tan và tan hết trong nước, khi tan hấp thu nhiệt rất mạnh. Dùng để bón trực tiếp cho cây trồng, nhất là cây công nghiệp dài ngày, hoặc dùng làm nguyên liệu sản xuất phân hỗn hợp NPK. Đây là loại phân trong nước chưa sản xuất được, phải nhập khẩu 100%.

4.2. Phân Supe Lân: Nguồn trong nước do Cty Supe phốt phát và hóa chất Lâm thao và  Nhà máy phân lân Long Thành- cty Phân bón miền Nam sản xuất, có dạng bột mịn, hàm lượng lân (P₂O₅ hữu hiệu) khoảng 15,5%-16%. Nguồn nhập khẩu dưới dạng bột mịn và hạt tròn, hàm lượng 16% lân hữu hiệu có màu xám và xám xanh.

4.3. Lân nung chảy: nguồn trong nước do Cty Phân lân nung chảy Văn Điển và Cty CP Phân lân Ninh Bình sản xuất, có dạng  bột mịn và dạng mảnh. Nguồn nhập khẩu cũng có hai dạng như trên. Màu sắc đen, xanh đen hoặc xám sẫm.

Bốn nhóm phân nêu trên nói chung chưa thấy hàng giả, hàng nhái do việc làm giả khó khăn, công nghệ sản xuất phức tạp, việc làm giả không mang lại lợi nhuận lớn cho kẻ làm giả. Vì vậy, bà con nông dân có thể yên tâm mua và sử dụng các loại phân thuộc bốn nhóm này.

5. Phân Mô-nô A-mô-ni-um Phốt-phát (MAP) có dạng hạt tròn, đường kính 1-4mm, có nhiều màu khác nhau như: nâu, xám, đen, xanh, vàng….. Chất lượng không phụ thuộc vào màu sắc. Loại phân này chủ yếu dùng làm nguyên liệu sản xuất các loại phân NPK. Đối tượng sử dụng là các cơ sở sản xuất nên có thể kiểm tra được chất lượng hàng hóa khi mua hàng, loại phân này phải nhập khẩu 100%.

6. Phân Di A-mô-ni-um Phốt phát (DAP) có dạng hạt tròn, đường kính từ 1-4mm, có nhiều màu khác nhau, như: xanh ngọc, xanh nõn chuối, vàng, trắng ngà, xám, nâu, đen. Chất lượng hàng cũng không phụ thuộc vào màu sắc mà phụ thuộc vào hàm lượng dinh dưỡng ghi trên bao bì sản phẩm. Nhiều khi các nhà sản xuất nhuộm màu cho phù hợp với thị hiếu của người nông dân, nhưng nhiều khi chênh lệch giá bán giữa các màu khác nhau có khi lên tới hơn 10% giá bán, rất đáng để bà con nông dân phải suy nghĩ khi quyết định mua hàng.

Như trên đã nói, phân DAP hiện nay vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nguồn nhập khẩu, do sản xuất trong nước chưa ổn định. DAP có thể dùng để bón trực tiếp cho cây trồng hoặc dùng làm nguyên liệu sản xuất ra các loại phân NPK. Cho tới nay chưa thấy ghi nhận vụ việc nào liên quan tới việc làm giả phân DAP, nhưng có hiện tượng lợi dụng tâm lý, thị hiếu về màu sắc hoặc nguồn gốc hàng hóa của bà con nông dân để làm hàng nhái về bao bì, màu sắc, lập lờ về nguồn gốc… cho dễ tiêu thụ hoặc trục lợi. Bà con nông dân khi mua phân DAP phải kiểm tra bao bì có ghi rõ nguồn gốc nhập khẩu từ nước nào, doanh nghiệp nào nhập khẩu, hàm lượng dinh dưỡng của sản phẩm là bao nhiêu, vì tổng hàm lượng Ni-tơ và Ô-xít Phốt pho có thể nằm trong khoảng từ 60-64%, không nên chỉ vì thị hiếu màu sắc của sản phẩm mà phải trả một khoản chênh lệch giá quá lớn.

7. Đối với các loại phân chứa đạm và Ka-li như KNS, NKS, NK hay KN với hai thành phần dinh dưỡng chính là Đạm và Ka-li. Đây là loại phân chủ yếu do một số cơ sở trong nước sản xuất bằng cách phối trộn hai loại phân SA và Clo-rua Ka-li (MOP) và một số phụ gia khác như phẩm màu, bột sét đỏ…v.v.. với nhau theo một tỷ lệ nhất định mà họ đã công bố và đăng ký. Thực ra phẩm màu, bột đất sét đỏ, muối ăn hay thứ phụ gia gì khác thì đều chẳng có tác dụng gì đối với cây trồng. Mục đích các cơ sở sản xuất trộn phẩm màu, sét đỏ vào là để tạo ra màu đỏ của sản phẩm sao cho giống với phân Clo-rua Ka-li nhằm làm cho người nông dân bị nhầm lẫn khi mua hàng. Giá thành của loại phân này thường chỉ bằng khoảng 50% so với phân Clo-rua Ka-li (MOP) thật, và hàm lượng Ka-li cũng chỉ bằng 1/5 hay 1/6 so với phân Clo-rua Ka-li thật mà thôi. Loại phân này chỉ nên dùng để bón thúc đợt 1. Bà con nông dân cần hết sức cảnh giác, tránh mua phải và tránh dùng loại phân này với mục đích bón Ka-li ở giai đoạn thúc đòng, đậu quả vào hạt để tránh những thiệt hại to lớn về tiền bạc và mùa màng. Cách phân biệt loại phân này đã trình bày ở phần hướng dẫn nhận biết phân Clo-rua Ka-li thật.

8. Đối với các loại phân hỗn hợp NPK: gồm rất nhiều loại do tỷ lệ thành phần các loại dinh dưỡng khác nhau, nhưng theo phương pháp sản xuất thì được chia ra làm 2 nhóm:

8.1. Nhóm phân khoáng trộn: được sản xuất bằng cách phối trộn các loại phân nguyên liệu chứa Đạm, Lân và Ka-li với nhau theo một tỷ lệ nhất định theo tiêu chuẩn đã công bố, tạo thành một hỗn hợp phân bón với thành phần là các hạt chứa riêng rẽ từng loại dinh dưỡng. Nhóm này có công nghệ sản xuất đơn giản, nhưng sản phẩm làm ra khó làm giả mà chỉ có thể làm kém chất lượng do người tiêu dùng có thể nhận biết bằng cảm quan từng thành phần phân bón có trong hỗn hợp (hạt đạm, hạt Ka-li, hạt Lân….)

8.2. Nhóm phân phức hợp: được sản xuất bằng cách nghiền nhỏ, trộn đều các loại nguyên liệu thành phần, sau đó tạo thành các hạt phân tổng hợp mà mỗi hạt đều chứa đủ các thành phần dinh dưỡng theo một tỷ lệ nhất định đã được công bố. Nhóm này tuy có công nghệ phức tạp, đòi hỏi đầu tư lớn, hiện đại nhưng lại dễ bị các cơ sở sản xuất nhỏ khác lợi dụng làm giả, làm nhái bằng cách ve viên các nguyên liệu rẻ tiền như đất mùn, than bùn, bột sét, bột màu… tạo thành sản phẩm có hình dáng và màu sắc giống như hàng thật.

Nói chung, đối với các loại phân NPK rất khó phân biệt được thật – giả và xác định được mức chất lượng bằng cảm quan thông thường mà phải dựa trên kết quả phân tích của các trung tâm phân tích. Kinh nghiệm chung để mua được đúng chủng loại và chất lượng các loại phân NPK là chọn mua sản phẩm của các công ty lớn, có uy tín trên thị trường, mua tại các đại lý bán hàng chính thức của các công ty đó.

Để giúp cho bà con nông dân có những thông tin chính xác, chúng tôi xin giới thiệu một số công ty là những nhà sản xuất, nhập khẩu và  kinh doanh lớn nhất trên thị trường phân bón nước ta theo bảng xếp hạng trong TOP 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2008 để bà con nông dân có được những địa chỉ tin cậy từ đó lựa chọn mua được các sản phẩm tốt, giá cả hợp lý phục vụ cho nhu cầu sản xuất của mình theo bảng kê dưới đây:

Với những thông tin rất bổ ích nêu trên, hy vọng rằng bà con nông dân có thêm kinh nghiệm và có thêm nhiều địa chỉ tin cậy để có thể mua được phân bón thật, chất lượng tốt góp phần tạo ra những vụ mùa bội thu.

Nguồn: Cục Trồng Trọt

Bài viết Một số kinh nghiệp giúp nông dân phân biệt và chọn mua phân bón đúng chất lượng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.