1. Thời vụ:

Cây dưa leo phát triển thích hợp ở vùng nhiệt đới, nhiệt độ ngày thích hợp cho dưa 22-30⁰C. Ở các tỉnh miền Nam và miền Trung có thể trồng dưa leo quanh năm. Tùy vào từng vụ mà lựa chọn giống dưa leo trồng có những thuận lợi và khó khăn khác nhau:

• Vụ Xuân hè (tháng 1, 2, 3) mùa này không mưa, nhiệt độ cao, nên tưới đủ nước cho cây nếu không cây sinh trưởng kém và tích lũy chất cucurbitaxin làm trái trở nên đắng.
• Vụ Hè Thu (tháng 4, 5, 6) trồng dưa sẽ ít sâu bệnh, ít tốn công tưới nước, cho năng suất cao.
• Vụ Thu Đông (tháng 7, 8, 9) mùa này mưa nhiều, đậu trái kém dễ bị bệnh đốm phấn.
• Vụ Đông Xuân (tháng 10, 11, 12) ít mưa, thường có dịch bọ trĩ, sâu vẽ bùa và bệnh đốm phấn nên cần có biện pháp phòng trừ tốt.

2. Đất trồng:

Dưa leo có bộ rễ yếu và sức hấp thụ của rễ kém, nếu gặp hạn hay úng hoặc nồng độ phân cao, bộ rễ dưa dễ bị vàng khô, vì thế nên trồng dưa trên đất có thành phần cơ giới nhẹ như cát pha, đất thịt nhẹ thoát nước tốt, có nhiều chất hữu cơ, pH từ 6,5-7,5. Bón vôi 300 – 500 kg/ha, nếu độ pH dưới 5 thì phải tăng lượng vôi để tăng độ pH cho đất. Sau khi bón vôi 10- 15 ngày thì tiến hành bón lót, lên luống và phủ bạc để giữ ẩm và hạn chế cỏ dại.

Đất cần cày sâu, bừa kỹ tơi xốp, làm sạch cỏ dại và vụ trước không trồng các cây thuộc họ bầu bí (Cucurbitaceae). Khi trồng vào mùa mưa phải lên luống cao 25-30 cm và đào rãnh thoát nước tốt.

– Hàng đôi cách hàng đôi: 1.5 – 1.8 m

– Cây cách cây : 0.3 –  0.4 m

– Mật độ 3.200 – 3.600 cây/1.000 m²

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

Lượng hạt giống cho 1000m²: 80-100 gram

Có thể gieo hạt khô hoặc xử lý hạt với nước ấm (2 sôi + 3 lạnh) trong 1-2 giờ, sau đó rửa sạch để ráo và mang đi gieo

Có 2 cách gieo: gieo vào bầu, khay hoặc là gieo trực tiếp.

*Gieo vào bầu, vỉ ươm:

– Gieo vào vỉ ươm hoặc túi bầu (kích thước: 7 x 10cm) có đục lỗ để thoát nước. Vườn ươm phải chọn nơi thoáng và đủ ánh sáng, có mái che để tránh các điều kiện ngoại cảnh bất thuận.

– Gieo 1 hạt vào 1 ô của vỉ ươm hoặc túi bầu. Gieo xong phủ kín hạt bằng một lớp đất mỏng, cần thường xuyên tưới nước đủ ẩm cho hạt nảy mầm.

– Khi cây con có 1-2 lá thật (sau gieo 5-7 ngày) thì đem trồng.

* Gieo thẳng ngoài đồng:

– Ưu điểm của gieo ngoài đồng là cây mọc mạnh hơn, ít tốn công lao động hơn.

– Nhược điểm: khó chăm sóc quản lý hơn vì gieo ngoài đồng trên diện tích rộng nếu gặp mưa hoặc sâu bệnh thì không chủ động được. Phải chuẩn bị đất gieo tốt và kiểm soát côn trùng gây hại thì tỉ lệ cây chết sẽ ít. Dùng phân chuồng hoai mục bỏ vào lỗ gieo, đất và phân phải được trộn đều để cây con mọc mạnh.

Chú ý: Sau khi gieo hạt ngoài đồng 5-6 ngày cần tiến hành trồng dặm để đảm bảo mật độ. Vì vậy, với phương pháp trồng ngoài đồng cần gieo bầu cây con dự phòng khoảng 3%.

4. Bón phân:

Tùy vào chân đất và điều kiện thổ nhưỡng của từng vùng mà loại phân và liều lượng bón khác nhau. Dưới đây là công thức phân bón tham khảo ở khu vực Miền Trung cho 1000m² đất trồng:

Cách bón:

– Bón lót: Trước khi trồng 1 – 2 ngày tiến hành bón phân hữu cơ, phân lân và 1 phần phân DAP

– Tưới dặm: 7 ngày sau gieo pha loãng 1kg DAP với 450-500 lít nước

– Bón thúc 3 lần như sau:

• Lần 1: Sau 15-20 ngày, cây có 5-6 lá thật. Bón xung quanh gốc, cách gốc 15-20 cm, kết hợp vun xới.
• Lần 2: Sau 30-35 ngày. Bón giữa hai gốc, kết hợp vun cao, cắm giàn.
• Lần 3: Sau 45-50 ngày (sau khi thu quả đợt đầu), hoà nước tưới vào giữa luống hoặc rắc vào giữa luống kết hợp tưới thấm vào buổi chiều mát (chỉ thu hoạch đợt quả tiếp theo sau khi bón thúc ít nhất 7 ngày).

5. Chăm sóc:

Lượng nước và số lần tưới tùy thuộc vào ẩm độ đất. Vào mùa nắng nên tưới nước 2 lần/ngày vào buổi sáng và chiều mát. Cần tưới đủ nước cho cây vì nếu thiếu nước cây phát triển kém, khó đậu, trái phát triển không bình thường, chất lượng thương phẩm kém. Còn nếu thừa nước năng suất giảm, lá bị vàng, cây bị chết do bộ rễ không phát triển được.

Khi xuất hiện tua cuốn tiến hành cắm giàn. Giàn cắm kiểu chữ A, cao 2,5-3,0 m. Thường xuyên buộc cây vào giàn bằng dây mềm theo kiểu hình số 8, mối buộc đầu tiên cách mặt luống 35-40 cm.

Khi bón thúc ở các giai đoạn cần kết hợp xới vun.

Theo dõi, chăm sóc, thăm ruộng thường xuyên để phát hiện và có biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại kịp thời.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

• Bọ trĩ hay bù lạch (Thrips palmai): Thành trùng và ấu trùng rất nhỏ có màu trắng hơi vàng, sống tập trung trong đọt non hay mặt dưới lá non, chích hút nhựa cây làm cho đọt non bị xoăn lại. Bọ trĩ phát triển mạnh vào mùa khô hạn. Bọ trĩ còn là môi giới truyền bệnh virus gây hại dưa leo. Nên phun luân phiên thay đổi các loại thuốc có các hoạt chất như: Abamectin(Catex 1.8 EC, Plutel 5 EC); Abamectin + Bacillus thuringiensis var.kurstaki (Kuraba WP, 1.8EC); Imidacloprid (Confidor 100 SL); Thianmectin 0.5ME,…
• Bọ rầy dưa (Aulacophora similis): Bọ thường hại mạnh khi cây còn nhỏ, mật độ bọ cao có thể làm cây trụi hết lá và đọt non. Bọ dưa non sống trong đất cắn phá rễ cây kể cả khi cây đã lớn làm cây sinh trưởng kém và có thể chết. Biện pháp phòng trừ nên thu gom tiêu hủy cây dưa sau mùa thu hoạch, chất thành đống tạo bẫy để rầy dưa tập trung, bắt trưởng thành bằng tay hoặc bằng vợt.
• Rầy nhớt (Aphis spp): Chích hút nhựa ở mặt dưới lá làm lá non bị biến dạng, truyền bệnh khảm. Phòng trừ: Phun thuốc Pesta 5SL, Oncol, Supracide,…
• Rầy trắng: Chích hút nhựa, truyền bệnh khảm. Phòng trừ: Phun Pesta 5SL, Mospilan, Oncol,…
• Dòi đục lá hay sâu vẽ bùa (Liriomyza spp.): Đục thành đường hầm ngoằn ngèo dưới lớp biểu bì lá. Dưới ảnh hưởng của ánh nắng mặt trời, những đường này làm cho lá bị cháy khô, cây rất mau tàn lụi. Ruồi tấn công khi cây bắt đầu có lá thật. Cần thay đổi chủng loại thuốc thường xuyên vì ruồi rất nhanh quen thuốc. Sử dụng một số loại thuốc có hoạt chất Cyromazine (Trigard 100 SL); Dinotefuran (Chat 20WP, Oshin 20WP). Phun khi 2-3 lá, khi cần thiết có thể phun lặp lại sau 7-10 ngày.
• Sâu ăn lá (Diaphania indica): Sâu non thường sống và gây hại ở đọt và lá non. Khi có quả non sâu gặm quả làm vỏ sần sùi. Biện pháp phòng trừ: Thu dọn và tiêu hủy tàn dư sau khi thu hoạch. Sử dụng một số loại thuốc có hoạt chất: Abamectin(Abatin 1.8 EC, 5.4 EC); Diafenthiuron (Pegasus 500 SC).
• Bệnh héo rũ, chạy dây: do nấm Fusarium sp. Khi cây còn nhỏ bị héo như mất nước, chết khô từ đọt, gốc bị thối đen. Cây lớn sinh trưởng kém, lá biến vàng từ lá gốc trở lên. Cây bị héo từng nhánh, sau đó cả cây bị héo và chết.  Có thể sử dụng nấm đối kháng Tricoderma để bón trước khi trồng cây; Streptomyces lydicus WYEC + Humic acid (Actino – Iron 1.3 SP); Validamycin (Valivithaco 3SL, 5SL, 5SC, 5WP),…
• Bệnh chết héo cây con, héo tóp thân: do nấm Rhizoctonia solani. Cổ rễ thường bị thối nhũn, cây dễ ngã, lá non vẫn xanh. Nấm chỉ gây hại ở giai đoạn cây con, bệnh còn làm thối đít trái. Sử dụng thuốc hoá học có hoạt chất Kamsugamycin (Kamsu 2SL, 4SL, 8WP); Metiram Complex (Polyram 80 DF).
• Bệnh đốm phấn, sương mai: do nấm Pseudoperonospora cubernsis. Bệnh gây hại chủ yếu trên lá. Bệnh thường xuất hiện từ lá già ở gốc lan lên lá non, phát triển mạnh vào thời điểm ẩm độ cao, mưa nhiều. Biện pháp hóa học: Sử dụng các loại thuốc có hoạt chất sau: Amisulbrom(Gekko 20SC); Chlorothalonil (Daconil 75WP); Mandipropamid + Chlorothalonil (Revus opti 440SC); Cucuminoid 5% + Gingerol 0.5% (Stifano 5.5SL),…
• Bệnh lở cổ rễ, cháy khô lá: do nấm Phytophthora sp.. Bệnh gây hại trên lá, trái và gốc thân. Sử dụng các loại thuốc hoá học có gốc đồng hoặc Mancozeb, Propineb, Azoxystrobin, Dimethomorph… (Man 80WP, Antracol, Amistar, Acrobat…)
• Bệnh phấn trắng: Bệnh hại chủ yếu trên lá, cuống lá và thân cây, trên mặt vết bệnh có lớp phấn trắng sau chuyển màu xám. Lá bị bệnh sẽ vàng, khô và rụng. Phòng trừ: sử dụng một số loại thuốc có hoạt chất sau: Carbendazim(Bavistin 50 FL (SC)); Copper Oxychloride + Metalaxyl (Viroxyl 58 WP); Fosetyl Aluminium (Aliette 800 WG).

Ghi chú: Thực hiện biện pháp phòng trừ tổng hợp đạt kết quả cao hơn sử dụng đơn lẻ phương pháp hóa học. Chỉ sử dụng các loại thuốc BVTV có tên trong danh mục thuốc BVTV được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng tại Việt Nam.

7. Thu hoạch

Tùy từng loại giống mà có thời gian thu hoạch khác nhau, sau gieo khoảng 35-40 ngày cây sẽ cho thu hoạch lứa đầu. Thu hoạch quả đúng lứa vào buổi sáng, tránh dập nát, xây xát… Nên thu hoạch lúc trái còn non, da trái láng có màu xanh non, có thể thu hoạch hàng ngày hoặc thu cách ngày một lần, tùy theo yêu cầu của thị trường cần kích thước trái nhỏ hay trái lớn.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG DƯA LEO đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Bí đao có thể trồng quanh năm. Ở miền Nam vụ chính Đông Xuân, Xuân Hè. Ở miền Trung vụ chính từ tháng 12 đến tháng 5 năm sau.

Tùy thuộc vào điều kiện khí hậu, thời tiết, đất đai, tập quán canh tác của từng vùng mà nông dân sẽ chọn lựa những giống bí đao khác nhau.

Trồng vào mùa mưa nên làm giàn cho bí leo để tránh trái bị thối do tiếp xúc với đất ẩm.

2. Đất trồng:

Đất thịt pha cát là tốt nhất, vùng đất phải được thoát nước tốt, độ pH thích hợp từ 6 – 6,5, nếu độ pH < 6 phải tăng lượng phân bón vôi, vụ trước không trồng các cây thuộc họ bầu bí (dưa leo, dưa hấu, bí rợ,…).

Đất phải được làm sạch cỏ, rải vôi, phân bón lót, thuốc Furadan, cày xới tơi xốp, lên luống, phủ bạt.

Đối với bò đất: Cây cách cây 0,5-0,6 m, hàng đôi cách hàng đôi 4,5 – 5 m. Mật độ 650-850 cây/1000m². Lượng giống cần 17-23 g/1.000m².

Đối với trồng giàn: Trồng hàng đôi cây cách cây 0,5-0,6 m, hàng cách hàng 3-3,2 m. Mật độ 1.000-1.300 cây/1000m². Lượng giống cần 26-34 g/1.000m².

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

• Trước khi ngâm hạt giống, cần phải phơi nắng nhẹ khoảng 2 giờ để hạt khô, hút nước mạnh, nảy mầm tốt.
• Cho hạt vào túi vải (túi lưới) ngâm trong nước sạch (2 sôi 3 lạnh) từ 8 – 10 giờ (nên để hạt chìm hoàn toàn trong nước).
• Vớt hạt lên để ráo nước, dùng khăn sạch vắt thật ráo nước, gói hạt giống lại.
• Cuối cùng cho khăn vào bao nilon rồi cột miệng cho kín tránh bốc thoát hơi nước, ủ hạt ở nhiệt độ từ 28⁰C – 30⁰C là thích hợp nhất. Thông thường hạt bắt đầu nảy mầm khoảng 2-3 ngày sau khi ủ.
• Hạt bắt đầu nảy mầm nên tiến hành gieo ngay. Tùy theo thời vụ mà ta có thể gieo thẳng ngoài đồng hoặc gieo vô bầu.
• Vào mùa nắng nên gieo thẳng ngoài đồng để cây phát triển mạnh hơn và đỡ tốn công vô bầu. Tuy nhiên luống trồng ngoài đồng phải chuẩn bị thật tốt, nhất là lỗ gieo phải tơi xốp và xử lý thuốc phòng trừ sâu bệnh đầy đủ. Sau khi trồng phải tưới nước định kỳ đủ ẩm để cây phát triển tốt.
• Vào mùa mưa nên gieo vô bầu bằng lá chuối hoặc bằng bao nilon nhỏ (bầu có đục một số lỗ để thoát nước). Để phòng mưa nhiều ta có thể dùng giàn che mưa, hạn chế thừa nước bị thối mầm.
• Đất vô bầu ở vùng đất cát pha thịt nên trộn theo tỷ lệ như sau: 68,5-69,3 % đất mặt, 30 % phân chuồng hoai, 0,5 – 1 % lân và 0,2 – 0,5 % vôi nông nghiệp. Sau khi trộn đều nên sàng qua một lượt để loại bỏ cục đất to và rác. Nếu vùng đất đồng bằng Sông Cửu Long (có nhiều sét) thì thêm 10 – 20 % tro trấu, giảm 10 – 20 % đất mặt. Nên trộn thêm phân vi sinh ra rễ giúp cây phát triển tốt và ngừa chết cây con. Ngoài ra, đất cho vào bầu có thể theo tỉ lệ 1 phần phân chuồng hoai + 1 phần tro trấu + 2 phần đất tơi xốp, trộn thêm phân vi sinh ra rễ.
• Gieo một hạt nảy mầm vào một bầu hoặc gieo thẳng ngoài đồng 1 hạt mầm/1 hốc và cần phải gieo thêm một lượng bầu cây con dự phòng để trồng dặm (thông thường theo tỷ lệ 10 – 15% tổng số cây ngoài đồng).

Cách gieo:

• Dùng que nhỏ khoét 1 lỗ giữa mặt bầu hoặc trên mặt líp gieo với đường kính 1cm và sâu 1-1,5 cm.
• Đặt hạt giống có đầu rễ mầm hướng thẳng xuống đất sau đó lấp một lớp đất mỏng (mùn dừa đã được xử lý hoặc 50% đất mặt + 50% phân chuồng hoai đã sàng kỹ).
• Rải trên mặt thuốc Basudin, Furadan để phòng trừ sâu, kiến mối…
• Cuối cùng tưới đủ ẩm tại vị trí gieo hạt để cây mầm phát triển tốt.

Thông thường, cây trong bầu vừa nhú lá thật là bắt đầu đem trồng ngay ngoài đồng, nếu chậm trễ bộ rễ ăn lan ra ngoài bầu khi đem trồng cây đứt nhiều rễ làm cây lên yếu và dễ chết.

Chú ý: Sau khi xuống giống được 7 – 8 ngày nên sử dụng phân vi sinh ra rễ giúp cho bộ rễ phát triển mạnh, đồng thời tăng khả năng kháng bệnh cho cây giai đoạn sau.

4. Bón phân:

Tùy vào từng vùng cũng như chất đất mà ta có công thức phân và liều lượng bón khác nhau. Dưới đây là công thức bón phân cho 1000m² ở khu vực Miền Trung các bạn có thể tham khảo.

Bón lót:

– Phân chuồng hoai: 2 – 3 m³

– Phân lân: 40-50 kg

– Phân hữu cơ vi sinh: 20 kg.

– Vôi: 40 – 60 kg (xử lý đất trước khi trồng 10-15 ngày)

– NPK 20-20-15: 30 – 40 kg.

– Furadan hạt rải theo hàng: 3 kg.

Bón thúc:

– Sau trồng 5 – 6 ngày tưới phân DAP hòa loãng vào quanh gốc (1 kg phân DAP pha 400-500 lít nước).

– Khi nhánh phụ bò dài 25-35 cm, rải phân NPK 20-20-15 thúc lần 1: 40-50 kg, 10kg Ure cày lấp phân và diệt cỏ quanh gốc.

– Khi bắt đầu thu hoạch, rải phân thúc lần 2 ở mương tưới. Lượng phân NPK 20-20-15: 10-15 kg, 10-15 kg phân KCl.

– 10-15 ngày sau bón thúc lần 2, rải thúc lần 3 bằng phân NPK 20-20-15: 10 – 20 kg ở mương tưới giống như đợt trước.

5. Chăm sóc:

• Tưới nước:

Sau khi trồng nên tưới nước thường xuyên cho cây để tránh cây bị nắng quá dẫn đến mất nước và chết.

Khi cây lớn, dẫn nước vào mương tưới thấm. Bí đao rất sợ úng nước, mương tưới bị đọng nước hơn 10 giờ phải khai thông thoát nước. Do đó đất cần phải được thoát nước tốt. Tưới nước đều đặn theo chu kỳ, tùy theo độ bốc thoát hơi nước, độ ẩm của đất.

• Chăm sóc và làm giàn:

Làm cỏ bằng tay hoặc phun thuốc diệt cỏ Gramoxon hoặc NuFarm. Phun các loại thuốc này cần phải dùng loa che béc phun để tránh thuốc dính vào lá hoặc thân cây.

Khi cây có 5 – 6 lá thật, bấm ngọn cho ra nhánh phụ giúp cây cho trái nhiều và tập trung, tránh thân chính bò quá dài.

Thụ phấn bổ sung: thụ phấn vào buổi sáng từ 6-9 giờ, nếu vùng có nhiều ong mật thì không cần thiết thụ phấn bổ sung.

Bí đao có thể bò đất hoặc bò giàn.

+ Bí bò trên đất: Ưu điểm là năng suất cao, dễ quản lí sâu bệnh hại. Tuy nhiên, chúng ta phải lót rơm để hạn chế trái tiếp xúc đất giúp trái ít nhiễm nấm bệnh. Khi bò trên đất, màu sắc trái không đẹp và giá bán thấp.

+ Bí bò trên giàn bằng cây hoặc lưới: Ưu điểm là màu sắc trái sẽ bóng đẹp đều hơn so với bò đất nhưng tốn công làm giàn và chi phí làm giàn cao.

Làm giàn cho cây leo: Chiều cao giàn không dưới 1,8 m, sau cho thuận tiện việc chăm sóc, thu hoạch. Có thể sử dụng nhiều chất liệu khác nhau như dây thép, dây thừng, tre, lưới, sắt,… nhưng ưu tiên sử dụng tre vì khi nắng nóng sẽ không gây tổn thương dây bí.

Theo từng giai đoạn nên sử dụng dây buộc thân bí vào giàn (trường hợp trồng giàn) để giữ thân vững chắc khỏi bị gió làm gãy thân.

Cần thường xuyên theo dõi cây để sớm phát hiện các vấn đề về sâu bệnh hại và có biện pháp xử lý kịp thời.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

– Bọ trĩ: thường gây hại nhiều vào mùa nắng nóng, tập trung ngọn, chích hút nhựa cây làm chùn ngọn, cây không phát triển được. Đây là môi giới truyền bệnh virus, lá bí bị xoăn, cây không phát triển và không có khả năng cho ra trái. Phòng trừ bằng cách phun luân phiên các loại thuốc như Confidor, Regent, Polytrin, Selecron, Lanante, Thianmectin…Phun thuốc vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát, phun tập trung vào ngọn, mặt dưới lá và đều cả cây.

– Rầy xanh, rầy mềm, bọ phấn trắng, bọ xít…: chích hút làm xoăn lá, cây kém phát triển, giảm năng suất. Phun kĩ mặt dưới lá bằng Cidi M50, Supracide, Regent, Confidor…

– Sâu vẽ bùa: Sâu đục lòn trong phiến lá, ăn phần diệp lục tố, tạo những đường ngoằn ngoèo trên phiến lá, khi phá hoại nặng lá bị khô cháy, giảm quang hợp làm giảm năng suất trái. Dùng thuốc Regent, Ofunack, Lannate, Sherpa, Polytrin, Trigard,…

– Sâu xám, dế: Thường xuất hiện lúc cây con, cắn lá mầm hoặc cắn ngang thân làm chết cây. Phòng trị bằng cách rãi Basudin, Furadan hoặc Regent khi chuẩn bị đất trồng (khoảng 3kg/1000 m2).

– Sâu xanh: Thường cắn phá lá và vỏ trái làm lá bị hư hại, vỏ trái bị sẹo. Diệt trừ bằng các loại thuốc như: Polytrin, Karate, Sherpa, Sumiapha, Decis,….

– Ruồi vàng đục trái: ruồi chích vào trái gây sẹo và đẻ trứng vào trái. Phun thuốc Polytrin, Fastac,… hoặc là bẫy dẫn dụ Vizubon.

– Bệnh phấn trắng: thường xảy rả ở điều kiện thời tiết mát (20-25^oC), ẩm độ không khí cao. Phun luân phiên các loại thuốc diệt nấm Score, Dithand M-45, Anvil, Tilt super, Daconil,…

– Bệnh đốm lá: trên lá xuất hiện các đốm bệnh có màu trắng ở giữa và xung quanh màu nâu. Bệnh thường gây hại trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Phòng trị bệnh bằng các loại thuốc diệt nấm như Ridomil, Topsin, Score, Aliette,…

– Bệnh cháy lá: vết bệnh có màu nâu, có hình chữ V hoặc chữ U, xuất hiện từ mép lá và lan rộng dần vào phiến lá. Bệnh phổ biến trong mùa mưa. Sử dụng các loại thuốc trừ nấm như Mancozeb, Ridomil,… để phòng trị bệnh.

– Bệnh nứt thân xì mủ: phun luân phiên các loại thuốc Ridomil, Topsin M, Polyram, Mancozeb, Copper, Aliette, Rampart… và hạn chế bón phân đạm.

– Bệnh thối cổ rễ: xuất hiện nhiều ở giai đoạn cây con, phần thân gần mặt đất thối nhũn, cây đổ ngã. Giai đoạn cây con không nên tưới quá ẩm ngừa bệnh phát sinh. Dùng Rovral, Aliete, No Mildew 25WP….phun cho cây.

– Chạy dây, ngủ ngày: cây bị héo từ ngọn đến thân, đôi khi từng nhánh bị nứt. Dùng Aliette, Ridomil, Rovral, Appencarb…

Lưu ý: Khi phun thuốc nên phun kỹ mặt dưới lá, thuốc trị bệnh nên phun ở lá già và lá bánh tẻ, thuốc trị sâu phun lá bánh tẻ và lá non.

7. Thu hoạch:

Thời gian thu hoạch lứa đầu sau gieo khoảng 45-55 ngày tùy giống. Nên thu hoạch khi trái còn non, trọng lượng trái trung bình 0,4 – 0,6 kg, không để trái già làm chất lượng trái kém rất khó bán, xếp nhẹ nhàng trái vào giỏ tránh bị xây xát và vận chuyển đến nơi tiêu thụ.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG BÍ ĐAO (BÍ XANH) đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

 Đậu cove có thể trồng được nhiều vụ trong năm. Tuy nhiên, trong điều kiện khí hậu mát mẽ cây sẽ cho trái nhiều và chất lượng hơn mùa nóng, vì vậy ở miền Nam nên trồng vụ Đông Xuân gieo vào tháng 10-11 dương lịch.

2. Đất trồng:

Cây đậu có khả năng thích nghi với nhiều loại đất. Đất nhẹ, tơi xốp, thông thoáng, giàu chất dinh dưỡng giúp cây cho năng suất cao, chất lượng tốt. Độ pH thích hợp nhất cho đậu cove từ 6-6.5.

Chọn đất cao, thoát nước tốt, làm sạch cỏ. Bón vôi rồi cày bừa để vôi trộn đều vào đất.

Lên luống cao 0,15-0.2 m vào mùa khô, những nơi đất thấp hay trồng mùa mưa phải lên líp cao để dễ thoát nước.

Trồng hàng đơn                                                        Trồng hàng đôi

Cây cách cây : 0,25 m                                              Cây cách cây: 0,3 m

Hàng cách hàng: 1,0 – 1,1 m                                  Hàng đôi cách hàng đôi: 1,5 – 1,6 m

Lượng hạt cần cho 1.000 m2: 1,8-2,0 kg.             Lượng hạt cần cho 1.000 m2: 2,0-2,2 kg.

Nên trồng hàng đơn sẽ dễ chăm sóc và thời gian thu hoạch trái kéo dài hơn so với trồng hàng đôi.

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

Đối với đậu cove thân leo có thể ngâm hạt trong nước ấm 4-6 h cho hạt nở đều rồi đem gieo hoặc gieo trực tiếp không qua ngâm ủ (lưu ý: đối với đậu cove bụi không được ngâm, vì hạt sẽ bị thối không nảy mầm)

• Sau khi làm đất lên luống hoàn chỉnh, sử dụng dung dịch Boocdo 1% tưới khử trùng đất 2-3 ngày trước khi trồng để phòng ngừa bệnh trong đất.
• Khoảng cách trồng: Cây x cây: 0.2-0.25m, 1 lỗ gieo 2 hạt.
• Đất khi gieo hạt phải đủ ẩm nhất là đối với hạt chưa được ngâm.
• Rắc Regent hoặc Furadan (3- 5 hạt/lỗ) để phòng trừ kiến dế cắn mầm.
• Lấp đất mỏng lên hạt hoặc phủ xơ dừa sau khi gieo và tưới giữ ẩm hằng ngày cho hạt nảy mầm.
• Kiểm tra độ ẩm đất thường xuyên để tránh hiện tượng quá khô hoặc quá ẩm sẽ ảnh hưởng đến tỷ lệ nảy mầm của hạt.

4. Bón phân:

Tùy điều kiện đất đai của từng vùng mà liều lượng phân bón sẽ khác nhau. Để trồng đậu cove đạt năng suất cao, chúng tôi đề nghị công thức phân bón tham khảo cho 1.000 m² đất trồng khu vực Miền Bắc như sau:

• Cách bón :

• Bón lót toàn bộ phân chuồng (2m³), Super lân (35kg), KCl (15kg), NPK (16kg).
• Tưới dặm 7 ngày sau gieo (NSG): pha loãng 2kg DAP cho 800 – 1000 lít nước.
• Bón thúc sinh trưởng lần 1, 2: 15, 25 (NSG): 2 kg Urê + 5 kg NPK + 3 kg DAP.
• Bón thúc nuôi trái lần 3, 4 : 35, 45 (NSG): 3 kg Urê + 5 kg NPK + 4 kg KCl.
• Bón thúc nuôi trái lần 5, 6: 55 và 65 (NSG): 1 kg Urê + 2 kg NPK + 1 kg KCl.

5. Chăm sóc:

* Tưới nước:

Tưới nhiều nước lúc cây ra hoa đậu trái, nên dùng phương pháp tưới thấm vì lúc này cây phát triển tối đa, bộ lá lớn, phiến lá to, nhu cầu nước cao. Thiếu nước cây phát triển kém, trái nhỏ, mau già nhiều xơ, giảm năng suất và phẩm chất trái tươi, thời gian thu hoạch rút ngắn. Khi bón thúc, tưới vừa đủ đảm bảo phân tan nhưng không làm trôi phân.

Mùa nắng, tưới buổi sáng sớm hoặc chiều mát 2 lần/ngày đảm bảo độ ẩm đất 70-75%. Mùa mưa tưới 1 lần/ngày hoặc không tưới, làm rảnh thoát nước tránh bị ngập úng.

Sử dụng nước giếng khoan, nước máy, nước suối đầu nguồn để tưới, không sử dụng nước ao tù, nước thải, nước nhiễm các loại vi sinh vật gây hại.

* Chăm sóc và làm giàn:

Thăm đồng thường xuyên để phát hiện sâu bệnh kịp thời.

Tỉa những lá già và lá bị bệnh cũng như tỉa bớt chồi vô hiệu – nên bỏ, trồng đậu thường k tỉa chèo tạo cho ruộng được thông thoáng.

Khi cây xuất hiện nụ hoa có thể tưới bổ sung Vino 79 (200 ml/100 lít nước) hoặc xịt Viko 1 lít để làm tăng tỉ lệ đậu quả.

Sau khi thu hoạch khoảng 2-3 lứa, tưới bổ sung thêm 1 lần Vino 79 (250ml/100 lít nước) để kích thích đậu quả và đảm bảo chất lượng trái những đợt thu tiếp theo.

Làm sạch cỏ trên luống, rãnh và xung quanh vườn sản xuất, làm cỏ trước khi bón phân kết hợp xăm xới tạo đất thoáng khí.

Làm giàn: khi cây bò thì bắt đầu làm giàn. Cây giàn dài 2,5-3m, có thể dùng sậy già để cắm giàn. Một số nơi nông dân dùng sóng lá dừa để làm giàn, cắm giàn theo hình chữ X, phần chót lá cột dính nhau. Giàn này có thể sử dụng được 2-3 mùa, số lượng cây làm giàn từ 40.000 – 50.000 cây/ha. Có thể dùng lưới thay thế cho giàn chà le và sậy.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

Bệnh hại:

*Bệnh chết rạp cây con (Pythium ssp, Fusarium ssp.): Xuất hiện trong thời gian cây con, khoảng 4-10 NSG. Biện pháp phòng trị: Trước khi gieo trồng phải xử lý đất (sử dụng Boocdo 1%); Sử dụng Validamycin hoặc Moncereen để trị bệnh, phun thuốc tập trung vào phần sát mặt đất.

*Bệnh rỉ sắt (Uromyces appandiculatus): Xuất hiện ở hầu hết các giai đoạn sinh trưởng. Biện pháp phòng trị: Sử dụng định kỳ các thuốc gốc đồng như COC 85, Ridomil Gold… để phòng bệnh, bệnh nặng có thể dùng Kasuran 47WP, Anvil, Dithane … để trị.

*Đốm khuẩn (Xanthomonas): Xuất hiện và gây hại nhiều trong mùa mưa khi tán lá quá dày và độ ẩm cao. Biện pháp phòng trị: Sử dụng định kỳ các thuốc gốc đồng như COC 85, Kocide… để phòng bệnh. Có thể dùng Ychatot, hoặc hỗn hợp Ychatot + Aliette để trị bệnh.

*Bệnh virus: Gây hại nặng vào mùa nắng và lây lan nhanh chóng bởi các vector truyền bệnh như rệp sáp, rầy mềm, bọ trĩ… hoặc lây truyền từ vết thương do tiếp xúc lúc chăm sóc cây. Biện pháp phòng trị: Xác định vị trí trồng cách xa nguồn bệnh, nhổ triệt để cây bị bệnh trên ruộng, kiểm tra và diệt rệp, rầy mềm, bọ trĩ khi phát hiện.

Sâu rầy:

*Sâu ăn lá, sâu vẽ bùa: Kiểm tra ruộng thường xuyên để phát hiện sâu sớm, sâu vẽ bùa gây hại ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và khó trị nếu phát hiện trễ. Phun thuốc sớm khi sâu ở giai đoạn tuổi 1-2. Sử dụng thuốc trừ sâu như Radiant, Fenapyr, Roofer, Silsau 3.6EC …

*Rệp sáp, Rầy mềm: Gây hại trong tất cả các giai đoạn, là vector truyền virus. Biện pháp phòng trị: Kiểm tra ruộng thường xuyên đặc biệt là mặt dưới lá để phát hiện thật sớm. Sử dụng các loại thuốc như: Marshall, Bassa, Confidor, … kết hợp dầu khoáng phun vào sáng sớm.

*Bọ trĩ: Gây hại trong tất cả các giai đoạn, là vector virus. Biện pháp phòng trị: Kiểm tra ruộng thường xuyên đặt biệt là lá non và đỉnh sinh trưởng để phát hiện thật sớm. Có thể sử dụng bẫy vàng để bắt bọ trĩ trưởng thành. Sử dụng các loại thuốc như: Oman, Confidor, Admite, Radiant…, phun thuốc vào buổi chiều mát hoặc sáng sớm, phun kỹ 2 mặt lá.

7. Thu hoạch:

Sau khi trồng 50-55 ngày bắt đầu thu hoạch, lứa đầu trái nhỏ và ít chỉ khoảng 50-60 kg/ha, thường cách 1-2 ngày thu 1 lần, lứa 4-5 thu rộ, có thể thu 10-12 lứa tùy theo cách chăm sóc. Năng suất đậu trong mùa mưa là 12-15 tấn/ha, vụ đông xuân năng suất 20-22 tấn/ha. Nên thu đúng lúc khi vỏ trái có màu xanh mượt và hột mới tượng, nếu để trái già sẽ cứng, có nhiều xơ, phẩm chất kém.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG ĐẬU COVE đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Cà chua có thể trồng quanh năm, nhất là vào mùa mưa ở các vùng miền Tây, miền Đông Nam Bộ, miền Trung, Tây Nguyên. Ở miền Bắc cà chua được trồng 3 vụ Xuân Hè, Hè Thu và Đông Xuân.

2. Đất trồng:

Đất trồng cà chua phải được luân canh với bắp, lúa, rau, đậu… Đất vụ trước không trồng họ Cà (như cà chua, cà tím, ớt…).

Đất tơi xốp, nhẹ, nhiều mùn, tầng canh tác dày, thoát nước tốt như đất thịt nhẹ, đất thịt pha cát, đất bazan,…, pH từ 5,5-7,5, thích hợp nhất từ 6-6,5.

Vệ sinh vườn trồng, dọn sạch tàn dư thực vật của vụ trước, rải vôi trước khi cày xới để diệt một số nấm hại trên mặt đất, phơi ải 7-10 ngày trước khi trồng. Sử dụng màng phủ nông nghiệp để giữ ẩm, hạn chế dinh dưỡng bị rửa trôi, hạn chế cỏ dại, sâu bệnh.

Mùa khô lên luống cao 15-20cm trồng hàng đôi, mùa mưa lên luống cao 25-30cm trồng hàng đơn để chống ngập úng và dễ kiểm soát sâu bệnh gây hại.

– Hàng đơn: Hàng x  Hàng: 1,2m     Cây x Cây:    0,5 – 0,6m

Mật độ: 1.400 -1.700 cây/1.000 m2

– Hàng đôi: Hàng x  Hàng: 1,4m      Cây x Cây:    0,5 – 0,6m

Mật độ: 2.500 -3.000 cây/1.000 m2

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

• Phơi hạt dưới nắng nhẹ từ 1 – 2 giờ.
• Ngâm trong nước ấm (2 sôi + 3 lạnh), thời gian từ 3-4 giờ, vớt hạt để ráo nước.
• Đổ hạt vào khăn ẩm (đã vắt ráo) gói lại, cho gói hạt vào bao nilon, cột kín miệng chống bốc thoát hơi nước, đem ủ ở nhiệt độ từ 20-30⁰C, thời gian ngâm ủ khoảng 2-3 ngày thì hạt bắt đầu nảy mầm.
• Khi hạt cà chua vừa nhú mầm nên gieo ngay vào bầu đất, những hạt chưa nảy mầm tiếp tục ủ lại.
• Thành phần đất vô bầu (sau khi đã sàng (rây) để loại bỏ rác, cục đất to) thường gồm: 1 phần đất tơi xốp + 1 phần phân chuồng đã hoai + 1 phần tro trấu + 0,2% lân + 0,2 đến 0,5% vôi bột.
• Gieo hạt cạn 0,3 cm sau đó lấp hạt bằng lớp đất mỏng.

Khi cây con được 5-6 lá thật tiến hành trồng cây ra đồng. Trước khi đem cây con ra đồng nên phun thuốc BVTV như Thane M 80WP, Marthian 90 SP hoặc Thianmectin 0.5ME. Nên trồng vào buổi chiều hoặc những ngày râm mát. Sau khi trồng dùng phân vi sinh ra rễ hòa vào nước tưới cho cây giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt hơn.

4. Bón phân:

Kết hợp làm cỏ, bón phân, vun gốc, lượng phân bón sử dụng tùy thuộc vào đất tốt hay xấu… Lượng phân bón sử dụng thông thường cho 1.000m² như sau:

• Cách bón :
  • Bón lót toàn bộ phân chuồng (2m³) , Super lân (30kg), Nitrophoska (10 kg), KCl (8kg).
  • Tưới dặm 9 ngày sau gieo (NSG): pha loãng 1kg DAP cho 400 – 500 lít nước tưới ướt đều quanh gốc.
  • Bón thúc sinh trưởng lần 1, 2, 3: Đục lỗ sâu khoảng 5-6cm cách gốc 7-10cm bỏ phân kết hợp lấp đất và làm cỏ để hạn chế mất phân.
  • Bón thúc nuôi trái lần 4, 5, 6 : Đục lỗ cách gốc 15-20 cm để bỏ phân kết hợp lấp đất và làm cỏ, xới xáo để tạo độ tơi xốp cho đất.
  • Bón thúc nuôi trái lần 7, 8, 9: Đục lỗ giữa 2 cây để bỏ phân kết hợp lấp đất và làm cỏ.

Ghi chú:

• Xen kẽ các lần bón gốc, có thể phun phân qua lá bổ sung 15 ngày/lần.
• Tùy theo tình hình sinh trưởng của cây cà chua mà có thể tưới phân Ure, DAP, NPK bổ sung giữa 2 lần bón thúc.

5. Chăm sóc:

* Tưới nước:

Hàng ngày nên tưới nước đủ ẩm cho cây phát triển tốt, tránh làm ướt lá, hoa, trái. Yêu cầu nước của cây trong quá trình sinh trưởng, phát triển không giống nhau. Từ khi trồng đến hồi xanh tưới 1-2 lần/ngày, sau đó tùy điều kiện thời tiết và độ ẩm, đảm bảo độ ẩm đất khoảng 60-70%, khi cây cà chua ra hoa cần lượng nước nhiều hơn, đảm bảo độ ẩm đất 70-80%.

• Độ ẩm đất thấp: hoa và trái non dễ rụng.
• Độ ẩm đất quá cao: hệ thống rễ cây bị tổn hại và cây trở nên mẫn cảm với sâu bệnh. Nếu gặp mưa nhiều vào thời gian này trái chín chậm và bị nứt. Vì vậy mùa mưa chú ý thoát nước, không để ruộng cà chua ứ đọng nước lâu.

* Chăm sóc:

Cần phải có biện pháp phòng trừ cỏ dại sớm và duy trì cho đến khi cây cà chua có thể cạnh tranh hiệu quả với cỏ dại. Phải phòng trừ cỏ dại trước khi ra hoa. Phòng trừ cỏ dại thông qua các biện pháp như:

• Biện pháp cơ giới: Nhổ bỏ cỏ bằng tay, bằng cuốc hoặc máy cắt cỏ. Ngoài ra, có thể sử dụng màng phủ nông nghiệp để hạn chế cỏ dại và tránh rửa trôi phân bón.
• Biện pháp hóa học: Sử dụng thuốc diệt cỏ trước nảy mầm. Lựa chọn thuốc diệt cỏ phù hợp không gây tổn thương đến sự phát triển của cây.

Vun xới: sau trồng 20-25 ngày kết hợp vun xới và bón phân cho cây cà chua để tránh tình trạng đọng nước giữa hàng, bộ rễ phát triển kém.

Loại bỏ cây bệnh, quả bệnh, sâu… mùa mưa tỉa bớt lá chân, lá già đã chuyển vàng để vườn được thông thoáng. Tuy nhiên, mùa khô cần để lá chân để che bớt nắng tránh bị rám quả. Gom lá bệnh tiêu hủy xa vườn trồng hoặc gom tập trung để ủ làm phân hữu cơ.

Tỉa chồi: Cần tỉa kịp thời khi nhánh mới nhú ra 3-5cm để dinh dưỡng tập trung nuôi quả, thường xuyên tỉa bỏ mầm nách vô hiệu. Dùng tay đẩy gãy, không dùng móng tay ngắt hoặc dùng kéo cắt vì dễ nhiễm bệnh qua vết thương.

* Làm giàn:

Làm giàn: Khi cây cao 40-60cm cần làm giàn để giúp cây phân bố đều trên luống, không bị ngã, thuận tiện cho việc chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Dùng cây chà le cắm dọc hai bên của hàng cà, dùng dây nylon giăng hai hoặc ba tầng tùy giống để cố định cây.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

Một số loại sâu, bệnh hại trên cây cà chua:

* Sâu xanh đục trái (Heliothis armigera): Sâu đục trái làm trái bị rụng, thối trái.

* Sâu khoang (Prodenia litura), sâu xám (Argotis ypsilon): Ăn lá, trái, bông.

* Sâu vẽ bùa (Phyllonistis citpiella): Đục lòn dưới mặt lá làm lá giảm quang hợp, dễ nhiễm bệnh.

* Bọ trĩ, rầy mềm, rầy bông (Thrips spp.): Chích hút nhựa, truyền bệnh virus làm xoăn lá.

=> Biện pháp phòng trị sâu, rầy: phun luân phiên các loại thuốc Thianmectin 0.5ME, Nockthrin, Lannate, Ammate, Silsau super, Polytrin, Regent, Supracide, Admire (Confidor), Oshin, Actara, Amico,…

* Bệnh sương mai (Phytopthora infestans): Vết bệnh có màu xanh, đầu lá, mép lá chuyển màu nâu tối. Bệnh nặng phát tán lây lan qua hoa trái.

* Bệnh đốm nâu: do nấm Cladosporium fulvum. Vết bệnh ban đầu màu vàng nhạt nhỏ, sau chuyển sang màu nâu. Vết bệnh to dần và lan rộng làm cho lá bị khô. Bệnh thường xuất hiện ở những lá già dưới gốc rồi lan lên trên.

* Bệnh đốm vòng do nấm Alternaria solani. Vết bệnh trên lá có hình tròn hay hơi tròn với những vòng tròn đồng tâm giới hạn bởi gân lá. Bệnh nặng phát triển qua bông trái.

* Bệnh nấm hạch: do nấm Rhizoctonia solani. Ở gốc thân có nốt sần sùi vô định hình làm hại mạch dẫn và cây có thể bị chết.

* Bệnh chết héo cây con do nấm Rhizoctonia, Pythium, Fusarium. Vết bệnh xuất hiện ở gốc thân làm cây chết nhanh.

=> Biện pháp phòng trị bệnh: bón phân NPK cân đối, tưới nước hợp lý, phun luân phiên các loại thuốc No Mildew 25 WP, Marthian 90SP, Thane-M 80WP…

* Bệnh xoăn lá do virus TMV: Cây lùn, trái nhỏ, lá màu xanh đậm, dày, xoăn dị dạng. Biện pháp phòng trị: Bón phân cân đối, diệt trừ côn trùng môi giới truyền bệnh rầy đen, rầy trắng, bọ trĩ, tiêu huỷ cây bệnh sớm,…

* Bệnh thối đỉnh quả do vi khuẩn Bacterium cycopersicib. Vết bệnh xuất hiện đầu tiên ở đỉnh trái xanh có màu xanh đậm sau đó lan ra đến nửa trái bị thối rụng đi. Biện pháp phòng trị: Bón phân cân đối NPK, không bón phân chuồng tươi, bón đủ vôi.

* Bệnh sinh lý:

• Thối trái non: Vết bệnh thâm đen từ trong ruột ra ngoài đít trái non, vết bệnh đen lõm, gây rụng trái. Biện pháp phòng trừ: Bón đủ vôi, Bo, tưới đủ nước. Phun acid Boric 0,5-1%, hoặc Food-MX4.
• Nứt trái: Trên trái chín có đường nứt làm trái dễ rụng, làm mất chất lượng sản phẩm. Biện pháp phòng trừ: Chọn giống trái có vỏ dảy cứng, bón phân và tưới nước đầy đủ, giảm bón phân đạm lúc gần thu hoạch.

Ghi chú: Cần thay đổi thuốc thường xuyên, không phun một loại thuốc liên tiếp nhiều lần. Cần xử lý hạt giống trước khi gieo trồng, luân canh cây trồng hợp lý. Vệ sinh đồng ruộng, tỉa cành gần gốc, cắt bỏ lá già, tàn dư để gốc thông thoáng. Phun thuốc phòng trừ định kỳ. Nhổ bỏ cây bệnh đem đốt, tiêu hủy hoặc đem ra xa đám ruộng, rắc vôi vào chỗ cây mới nhổ.

7. Thu hoạch:

Khi vỏ quả căng bóng chuyển từ xanh sang màu đỏ là quả đã chín có thể thu hoạch.  Nếu vận chuyển xa và để lâu nên thu hoạch trái cà chua gần chín, lúc này trái chuyển màu từ xanh sang màu trắng (trái già chuẩn bị chín). Nếu vận chuyển gần nên thu hoạch lúc trắng chuyển sang màu đỏ nhạt.

Sau khi thu hoạch nên bảo quản trái nơi khô ráo, thoáng mát. Thu hái quả và xếp vào sọt nhẹ nhàng, tránh dập quả. Để riêng những quả bị bệnh hay bị tổn thương.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG CÀ CHUA đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Mướp có thể trồng quanh năm. Ở miền Nam: vụ chính Đông Xuân, Xuân Hè. Ở miền Trung: vụ chính từ tháng 12 đến tháng 5 năm sau. Trồng vào mùa mưa nên làm giàn để cho mướp leo tránh trái bị thối do tiếp xúc với đất ẩm.

2. Đất trồng:

Đất thịt pha cát là tốt nhất, vùng đất phải được thoát nước tốt, độ pH thích hợp từ 6-6,5, nếu pH < 6 phải tăng lượng vôi bón cho đất, vụ trước không trồng các cây thuộc họ bầu bí (dưa leo, dưa hấu, bí rợ,…).

Đất phải được làm sạch cỏ, rải vôi, phân chuồng và thuốc Furadan sau đó cày xới tơi xốp rồi trải bạt. Mùa nắng nên lên líp chìm (thấp), còn mùa mưa phải được lên líp cao và có rãnh thoát nước tốt.

Trồng leo giàn hàng đơn hoặc hàng đôi

* Hàng đơn                                                                * Hàng đôi

– Hàng x  hàng: 1,6-1,8 m                               – Hàng x  hàng: 2,8-3,0 m

– Cây  x  cây: 0,5-0,6 m                                – Cây  x  cây: 0,5-0,6 m

– Mật độ: 900-1.200 cây/1000 m²                  – Mật độ: 1.100-1.400 cây/1000 m²

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

• Trước khi ngâm hạt giống, cần phải phơi nắng nhẹ khoảng 2 giờ để hạt khô, hút nước mạnh, nảy mầm tốt. Dùng kéo hoặc kềm bấm móng cắt mép hạt sao cho thủng phần vỏ ngoài của hạt nhưng không tổn thương phần bên trong của hạt.
• Cho hạt vào túi vải (túi lưới) ngâm trong nước sạch (2 sôi 3 lạnh) từ 4-6 giờ (nên để hạt chìm hoàn toàn trong nước).
• Vớt hạt lên để ráo nước, mang đi gieo hoặc dùng khăn sạch vắt thật ráo nước, gói hạt giống lại ủ.
• Sau đó cho khăn vào bao nilon rồi cột miệng cho kín tránh bốc thoát hơi nước, ủ hạt ở nhiệt độ từ 28⁰C – 30⁰C là thích hợp nhất. Thông thường hạt bắt đầu nảy mầm khoảng 20-36 giờ sau khi ủ.
• Hạt mướp bắt đầu nảy mầm nên tiến hành gieo ngay. Tùy theo thời vụ mà ta có thể gieo thẳng ngoài đồng hoặc gieo vô bầu.
• Vào mùa nắng nên gieo thẳng ngoài đồng để cây phát triển mạnh hơn và đỡ tốn công vô bầu. Tuy nhiên luống trồng ngoài đồng phải chuẩn bị thật tốt, nhất là lỗ gieo phải tơi xốp và xử lý thuốc phòng trừ sâu bệnh đầy đủ và tưới nước định kỳ đủ ẩm để cây phát triển tốt.
• Vào mùa mưa nên gieo vô bầu bằng lá chuối hoặc bằng bao nilon nhỏ (bầu có đục lỗ để thoát nước), mưa nhiều ta có thể dùng giàn che mưa, hạn chế úng nước hạt sẽ bị thối mầm.
• Đất vô bầu ở vùng đất cát pha thịt nên trộn theo tỷ lệ như sau: 68,5-69,3 % đất mặt, 30 % phân chuồng hoai, 0,5 – 1 % lân và 0,2 – 0,5 % vôi nông nghiệp. Sau khi trộn đều nên sàng qua một lượt để loại bỏ cục đất to và rác. Nếu vùng đất đồng bằng Sông Cửu Long (có nhiều sét) thì thêm 10 – 20 % tro trấu, giảm 10 – 20 % đất mặt. Nên trộn thêm phân vi sinh ra rễ giúp cây phát triển tốt và ngừa chết cây con. Ngoài ra, đất cho vào bầu có thể theo tỉ lệ 1 phần phân chuồng hoai + 1 phần tro trấu + 2 phần đất tơi xốp, trộn thêm phân vi sinh ra rễ.
• Gieo một hạt nảy mầm vào một bầu hoặc gieo thẳng ngoài đồng 1 hạt/1 hốc và cần phải gieo thêm một lượng bầu cây con dự phòng trồng dặm (thông thường theo tỷ lệ 10 – 15% tổng số cây ngoài đồng).

Cách gieo:

• Dùng tay ấn 1 lỗ giữa mặt bầu hoặc trên mặt líp với đường kính 2 cm và sâu 1,5-2 cm.
• Đặt hạt giống có đầu rễ mầm hướng thẳng xuống đất sau đó lấp một lớp đất mỏng (mùn dừa đã được xử lý hoặc 50% đất mặt + 50% phân chuồng hoai).
• Rải trên mặt từ 20 – 30 hạt thuốc trừ sâu Basudin hoặc Furadan để phòng trừ sâu, kiến, mối.
• Cuối cùng tưới đủ ẩm tại vị trí gieo hạt để cây mầm phát triển tốt.

Thông thường, cây trong bầu vừa nhú lá thật là bắt đầu đem trồng ngay ngoài đồng, nếu chậm trễ bộ rễ ăn lan ra ngoài bầu khi đem trồng cây đứt nhiều rễ làm cây lên yếu và dễ chết.

Chú ý: Sau khi xuống giống được 7 – 8 ngày nên sử dụng phân vi sinh ra rễ giúp cho bộ rễ phát triển mạnh, đồng thời tăng khả năng kháng bệnh cho cây giai đoạn sau.

4. Bón phân:

Tùy vào từng vùng cũng như chất đất mà ta có công thức phân và liều lượng bón khác nhau. Dưới đây là công thức bón phân cho 1000m² ở khu vực Miền Tây các bạn có thể tham khảo.

Bón lót:

– Vôi: 40-50 kg.

– Phân chuồng hoai: 2-3 m³.

– Phân lân: 30-50 kg.

– NPK 20-20-15: 20-30 kg.

– KCl: 8-10kg.

– Furadan hạt rải theo hàng: 3 kg.

Bón thúc:

– Tưới dặm: 9-10 ngày sau gieo (NSG): pha loãng 1kg DAP cho 400 – 500 lít nước tưới ướt đều quanh gốc.

– Bón thúc lần 1 và 2 (20 và 30 NSG): 1 kg Urê + 15-20 kg NPK 20-20-15 + 3 kg DAP kết hợp cày lấp phân và diệt cỏ quanh gốc.

– Bón thúc lần 3, 4 và 5 (40, 50 và 60 NSG): 2 kg Urê + 8-10 kg NPK 20-20-15 + 4kg KCl kết hợp cày lấp phân và diệt cỏ quanh gốc.

* Lưu ý:

– Phải bón vôi lúc cày bừa để xử lý đất, trước khi trồng 7 – 10 ngày trở lên.

– Bón phân xa dần gốc theo tuổi cây, bón sâu 6-7 cm để tăng hiệu quả phân bón.

– Các lần bón phân nên kết hợp làm cỏ để hạn chế thất thoát phân bón.

– Khi cây cho trái rộ, nên xịt bổ sung phân bón lá để tăng khả năng nuôi trái của cây.

– Nếu trồng trong mùa nắng nên sử dụng thêm một số phân vi lượng sau: MgSO₄ (2kg), MnSO₄ (4kg), Borax (1,5kg) /1.000m² bón lót vào trong đất hoặc dùng Magnisal, Botrac… phun qua lá.

5. Chăm sóc:

• Tưới nước

Dẫn nước vào mương tưới thấm, mướp rất sợ úng nước, mương tưới bị đọng nước lâu quá 10 giờ phải khai thông thoát nước. Do đó đất cần phải được thoát nước tốt. Tưới nước đều đặn theo chu kỳ tùy theo độ bốc thoát hơi nước và độ ẩm của đất.

• Chăm sóc và làm giàn:
• Khi cây ra khoảng 4-6 lá thật thì cần tiến hành bấm ngọn, sau đó để chèo phát triển tự do. Việc bấm ngọn sẽ thúc cây ra nhiều nhánh, tạo năng suất cao hơn.
• Thường xuyên làm sạch cỏ ở gốc cây, cắt bỏ những lá già ở phía dưới để tạo độ thông thoáng cho ruộng.
• Làm giàn chữ A, chữ X hay chữ U tùy từng ruộng sao cho cây có không gian thông thoáng, tránh 1 số bệnh, quả phát triển đều và dễ dàng thu hoạch. Dùng trụ tre hoặc sắt cắm 1 hàng giữa mương, bắt thêm 2 cây chéo để tạo hình mái nhà, sau đó căng lưới lên trên. Bắt ngọn mướp cho bò lên lưới.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

* Chuột: Cắn phá hạt lúc gieo. Biện pháp phòng trừ: Thuốc chuột Phosphua kẽm, Clerat, bẫy hoặc sau khi gieo nên phun thuốc trừ sâu có mùi hôi làm chuột không dám đến gần.

* Dế, sâu đất, sùng đất: Ăn đứt rễ mầm, đọt non, cây non. Phòng trừ bằng cách rải Basudin vào đất 10 – 15 kg/ha hoặc 20 – 30 hạt Basudin/hốc sau khi gieo.

* Sâu vẽ bùa (ruồi đục lá): Sâu đục lòn dưới lớp biểu bì làm lá dễ bị khô cháy, nhiễm bệnh dẫn đến giảm năng suất. Gây hại rất mạnh trong mùa nắng khi thời tiết khô. Phun luân phiên các loại thuốc sau: Thianmectin 0.5 ME, Trigard, Regent, Vertimec, Lannate, Peran,…

* Sâu xanh, sâu khoang, sâu ăn tạp: Gây hại suốt quá trình sinh trưởng và phát triển của cây, cắn phá lá non, ngọn non, hoa, trái. Khi mật độ sâu thấp có thể bắt bằng tay nhưng khi mật độ sâu cao nên phun luân phiên các loại thuốc sau vào lúc chiều mát: Peran, Thianmectin 0.5 ME, Silsau, Secure, Match, Takumi, Prevathon, Proclaim, Lannate, Ammate, Silsau super, Polytrin, Regent,…

* Bọ trĩ, rầy mềm, rầy bông: Chích hút nhựa đọt non, lá non và truyền bệnh virus làm cây kém phát triển dẫn đến năng suất kém. Kiểm tra ruộng thường xuyên để nhổ bỏ và tiêu hủy cây nhiễm virus kịp thời tránh lây lan cho cây khỏe. Phun phòng trừ các tác nhân truyền bệnh bằng cách luân phiên các loại thuốc Confidor, Actara, Regent, Oncol, Decis, Supracide, Oshin, Amico,… ở mặt dưới lá và ngọn non.

* Rầy trắng, rầy xanh: Chích hút nhựa, truyền bệnh virus làm cây không phát triển. Biện pháp phòng trừ sử dụng Mospilan, Oncol, Thianmectin 0.5 ME + Dầu khoáng.

* Bệnh thối cổ rễ: Vết bệnh xuất hiện tiếp giáp với mặt đất giữa rễ và thân. Phòng trừ bằng thuốc No Mildew 25 WP, Bảo Đắc tưới rễ, Marthian 90 SP,…

* Cháy lá, đốm lá: Trên lá xuất hiện những đốm bệnh màu nâu đến màu xám. Biện pháp phòng trừ: Than M 80WP, hoặc Bavisan 50 WP + No Mildew 25WP.

* Thán thư và đốm lá: Các đốm bệnh xuất hiện trên lá già, nếu bệnh nặng có thể lây lan qua trái. Sử dụng Marthian 90 SP, No Mildew 25 WP, Thane M 80WP,…

* Sương mai: Đốm bệnh xuất hiện trên lá khi ẩm độ không khí cao, nếu bị nặng có thể thất thu năng suất, phòng trừ bằng cách phun Thane M 80WP, Amikta,…

* Bệnh héo xanh: Khi ẩm độ đất cao, nấm bệnh dễ xâm nhập vào rễ, làm cho cây chết héo đột ngột. Biện pháp: Trồng trên đất thoát nước tốt, phun thuốc Marthian 90 SP,…

7. Thu hoạch:

Thường khoảng 40-45 ngày sau khi gieo có thể bắt đầu thu hoạch. Nếu chăm sóc tốt, thời gian thu hoạch có thể kéo dài khoảng 30-40 ngày. Thu hoạch khi trái còn non, hạt mới tượng, không thu trái già vì lúc này hạt to ăn bị xơ và nhạt sẽ không bán được, xếp nhẹ nhàng trái vào giỏ tránh bị xây xát và vận chuyển đến nơi tiêu thụ.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG MƯỚP HƯƠNG đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Bầu có thể trồng và thu hoạch quanh năm (khu vực ĐBSCL và  Đông Nam Bộ).

Riêng ở miền Bắc và Miền Trung vẫn có thể trồng quanh năm, chính vụ gieo hạt tháng 2, 3 và 11, 12. Tuy nhiên, nếu cây bầu ra hoa lúc nắng to hoặc rét đậm sẽ khó đậu quả, sâu bệnh phát triển mạnh ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng.

Vì vậy, việc trồng bầu đúng thời vụ, điều kiện thời tiết thuận lợi sẽ giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt, cho năng suất cao nhất.

2. Đất trồng:

Bầu là loại cây có thể sinh trưởng và phát triển tốt trên nhiều loại đất nhưng tốt nhất vẫn là những loại đất tơi xốp, phì nhiêu và độ pH nằm trong khoảng 6 – 7 như đất phù sa, đất mùn. Đất trồng phải cày bừa tơi xốp, sạch cỏ. Mùa nắng nên lên líp thấp, còn mùa mưa phải lên líp cao và có rãnh thoát nước tốt.

Sau khi bón vôi 10-15 ngày thì tiến hành bón lót, lên luống và phủ bạt.

Trồng hàng đơn, khoảng cách:    Hàng x Hàng :2,0 – 2,5 m

Cây x Cây : 0,5 – 0,6 m.

Mật độ trung bình khoảng 750 – 850 cây/1.000 m2.

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

Trước khi ngâm hạt giống, cần phải phơi nắng nhẹ khoảng 2 giờ để hạt khô, hút nước mạnh, nảy mầm tốt.

Cho hạt vào túi vải hoặc túi lưới, ngâm trong nước sạch (2 sôi 3 lạnh) từ 8-10 giờ (nên để hạt chìm hoàn toàn trong nước).

Vớt hạt ra đem ủ vào khăn ẩm (khăn nhúng nước ấm vắt ráo). Chú ý khi ủ hạt nên trải dàn đều cho khăn tiếp xúc với hạt càng nhiều càng tốt, rồi gấp khăn lại (không dồn thành cục). Cuối cùng cho khăn vào bao nylon rồi cột miệng cho kín tránh bốc thoát hơi nước, ủ hạt ở nhiệt độ từ 28⁰C – 30⁰C là thích hợp nhất. Thông thường hạt bắt đầu nảy mầm khoảng 40-50 giờ sau khi ủ (lưu ý: đối với thời tiết lạnh thời gian nảy mầm của hạt sẽ kéo dài hơn).

Hạt bắt đầu nảy mầm nên tiến hành gieo ngay. Tùy theo thời vụ mà ta có thể gieo thẳng ngoài đồng hoặc gieo vô bầu, mỗi bầu gieo 1 hạt.

• Vào mùa nắng nên gieo thẳng ngoài đồng để đỡ tốn công vô bầu. Tuy nhiên luống trồng ngoài đồng phải chuẩn bị thật tốt, nhất là lỗ gieo phải tơi xốp và xử lý thuốc phòng trừ côn trùng và bệnh hại đầy đủ, tưới nước định kỳ đủ ẩm để cây phát triển tốt.
• Vào mùa mưa nên gieo vô bầu bằng lá chuối hoặc bằng bao nylon nhỏ (bầu có đục một số lỗ để thoát nước) phòng mưa nhiều ta có thể dùng giàn che mưa, hạn chế thừa nước bị thối mầm.

Đối với ươm hạt trong bầu, khi cây con ra được 1-2 lá thật là có thể mang ra trồng.

4. Bón phân:

Loại phân  bón và liều lượng tùy theo loại đất và điều kiện thời tiết từng vùng. Dưới đây là lượng phân bón tham khảo cho 1.000m²:

Cần bón vôi xử lý đất từ 10-15 ngày trước khi trồng + Basudin 10G  giúp cải thiện pH đất và ngăn ngừa một số loại côn trùng có hại.

+ Bón lót: 2-3 tấn phân chuồng hoai mục , 30-50 kg super lân, 10 kg Nitrophoska (15-15-15), 10 kg KCl.

+ Tưới dặm 7 ngày sau gieo (NSG): pha loãng 1kg DAP  với 500 lít nước tưới mỗi gốc 0,1 lít, ngoài ra tưới thêm các loại hữu cơ vi sinh hoặc đạm cá giúp cây sinh trưởng tốt.

+ Bón thúc sinh trưởng: 15, 25 và 40 ngày sau gieo bón 2.2 kg Ure + 4 kg 16-16-8 + 2 kg DAP + 1.5 kg KCl có thể phun thêm phân bón lá như Boom Flower, F95..  giúp cây phân nhánh và ra hoa đậu trái.

+ Bón thúc giai đoạn nuôi trái: 52, 65, 80 ngày sau gieo 2 kg Ure + 4 kg 16-16-8 + 1.5 kg KCl, phun thêm các loại phân bón lá nuôi trái như Amino, fulvic lớn trái…

***Lưu ý:

+ Bón phân xa dần gốc theo độ tuổi của cây để cây dễ hấp thu, tăng hiệu quả phân bón.

+ Trồng mùa nắng có thể sử dụng thêm một số loại phân vi lượng như: MgSO4 (2kg), MnSO4 (4kg), Borax (1,5kg) cho 1000m2 bón lót vào trong đất hoặc dùng Magnisal Botrac… phun qua lá.

* Chú ý: Không nên bón phân mất cân đối, nếu bón thừa đạm cây sẽ nhiều lá và ít quả hoặc không ra quả. Xử lý bằng cách tỉa bớt lá, cành nhánh và kết hợp phun siêu kali + 5ml Anvil.

5. Chăm sóc

Làm giàn cho cây leo: Kích thước giàn tùy thuộc vào không gian từng ruộng trồng, cũng như thuận tiện cho việc chăm sóc. Có thể sử dụng nhiều chất liệu khác nhau như dây thép, dây thừng, tre, lưới, sắt,… nhưng ưu tiên sử dụng tre vì khi nắng nóng sẽ không gây tổn thương dây bầu.

Tỉa nhánh (chèo): tỉa bỏ toàn bộ nhánh dưới mắt lá thứ 4.

Bắt nhánh (Chèo): khi cây ra nhánh nên bắt đều lên lưới theo dạng xương cá để tận dụng không gian của giàn để phòng trừ sâu bệnh hại sau này và tăng khả năng đậu trái.

• Các dây nhánh ở đoạn thân từ gốc lên đến giàn nên tỉa bỏ để gốc được thoáng. Khi bầu leo lên giàn, không nên tỉa để dây nhánh cho trái. Khi đã lấy được trái trên nhánh thì nên bấm ngọn để trái phát triển lớn và bầu tiếp tục cho trái ở dây nhánh khác.
• Cần thường xuyên theo dõi cây để sớm phát hiện các vấn đề về sâu bệnh hại và có biện pháp xử lý kịp thời.

6. Phòng trừ sâu bệnh hại:

Bầu thường gặp một số sâu bệnh hại trong quá trình phát triển và ra trái như bệnh virus, côn trùng chích hút, ruồi đục lá, bệnh nứt thân xì mủ, bệnh thán thư, bệnh phấn trắng,… cần theo dõi thường xuyên và có biện pháp xử lý kịp thời. Nếu trường hợp bị nặng thì nên nhổ bỏ triệt để, tránh lây lan sang các cây khác.

Côn trùng gây hại:

• Nhóm ăn tạp:gây hại trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển của cây. Nên phun luân phiên các loại thuốc như:  Regent, Secure, Lannate, Ammate, Silsau super,  Takumi,… phun vào mặt dưới lá lúc chiều mát.
• Nhóm chích hút (bọ trĩ, rầy, rệp…): hút nhựa cây và lây truyền bệnh virus. Mọi người nên phun luân phiên các loại thuốc sau:  Thianmectin 0.5 ME, Pesta 5SL, Actara, Regent, Lannate, Admire, Oncol, Oshine, Sakura,… Phun vào mặt dưới lá và ngọn  cây.
• Ruồi đục lá: gây hại rất mạnh khi thời tiết khô trong mùa nắng. Phun luân phiên các loại thuốc sau:  Vertimec, Trigard, Regent, Lannate, …
• Ruồi đục trái: Phun luân phiên các loại thuốc sau: Polytrin, Fastac, Permethrine, Vizubon (làm bẫy dẫn dụ).

Bệnh hại:

• Bệnh nứt thân xì mủ:Bệnh xuất hiện giai đoạn mưa nhiều nên phun luân phiên các loại thuốc sau:  Thane M 80WP, Kasurane, Benlat C, Cuzate, Ridomil, Topsin-M, Mancozeb, Copper, Validamycine, Rovral,… phun kỹ vào gốc, thân cây kết hợp bón phân cân đối.
• Bệnh thán thư: Bệnh gây hại mạnh trong mùa mưa, phun luân phiên các loại thuốc sau: Antracol, Topsin, Score, Bavistin, Ridomil, Daconil, Champion,…
• Đốm lá, rỉ sắt:Thane M 80WP, Bavisan 50WP, Forwanil, …
• Bệnh phấn trắng: Bệnh thường xuất hiện lúc có ẩm độ cao và nhiệt độ khoảng 22 – 27^oC, gây hại mạnh ở các vùng cao có sương nhiều. Nên sử dụng luân phiên các loại thuốc sau để phòng trị: Manage, Daconil, Dithane M-45, Suloc, Anvil, Titl super, Danjiry, Dithane M45 + Topsin,… phun lên 2 mặt lá (lá già và lá bánh tẻ).
• Thối cổ rễ (chết cây con): dùng No Mildew 25WP, hoặc vi sinh Bảo Đắc tưới rễ.

Lưu ý: Khi phun thuốc nên phun kỹ mặt dưới lá, thuốc trị bệnh nên phun ở lá già và lá bánh tẻ, thuốc trị sâu tập trung phun lá bánh tẻ và lá non.

7. Thu hoạch:

Nên cắt trái khi vỏ còn mềm, trái thon dài, hạt bên trong vừa tượng. Không nên để trái già, vỏ hạt bên trong đã cứng, ăn sẽ kém ngon và cây mau tàn. Thời gian thu hoạch khoảng 50-55 ngày sau khi gieo tùy từng loại. Năng suất trung bình khoảng 12-15 kg/ cây. Nếu chăm sóc tốt thì cây có thể cho trái kéo dài 2-3 tháng.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG BẦU đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Miền Nam có thể trồng quanh năm, vụ chính bắt đầu từ tháng 10, 11 (dương lịch).

Miền Trung: Trồng được quanh năm đối với những vùng chủ động nước tưới nhưng thời vụ chính xuống giống là tháng 11-12, vụ nghịch tháng 8-9 dương lịch.

Miền Bắc xuống giống từ tháng 7, 8, 9, 10.

2. Đất trồng:

Chọn đất chủ động tưới tiêu, thoát nước tốt (độ pH 6 – 6,5). Thích hợp nhất là đất thịt nhẹ, đất cát pha được luân canh với lúa nước. Không nên trồng trên đất luân canh với cây trồng cạn hàng năm, đặc biệt là nhóm cây cùng họ như: cà chua, thuốc lào, khoai tây,…

Làm đất: Đất được phơi ải, cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ dại, bón vôi 300-500 kg/ha trước khi trồng 10-15 ngày.

Lên luống rộng 0,9 – 1,0m, cao 0.3 – 0.35m, rãnh luống rộng 0.3 – 0.4m. Hàng đôi trồng kiểu so le, cây x cây: 0,5 – 0,6m, hàng x hàng trên luống 0.5 – 0.6m.

Mật độ trồng: 2.500 – 3.000 cây/1000m².

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

Trộn giá thể ươm hạt:

– Mùn dừa đã xử lý (hoặc đất mặt tơi xốp): 55%

– Phân chuồng hoai mục: 29%

– Tro trấu hoặc trấu hun: 15%

– Phân lân: 1%

Có thể gieo hạt vào khay xốp, khay nhựa hoặc bầu ươm. Gieo hạt khô, mỗi bầu gieo 1 hạt, sau đó phủ 1 lớp giá thể dày 1cm.

4. Bón phân:

Lượng bón và cách bón phân tham khảo cho 1 ha ở vùng Miền Trung như sau: + Bón lót: 20-30 m³ phân chuồng, có thể thay thế bằng các loại phân hữu cơ sinh học hoặc hữu cơ vi sinh theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất, 100-150 kg NPK 16-16-8, 300-500 kg super lân.

+ Bón thúc lần 1 (10-15 ngày sau khi trồng): 100 kg NPK 16-16-8, 20 kg urê, 20-30 kg KCl, 10 kg Calcium nitrat.

+ Bón thúc lần 2 (25-30 ngày sau trồng): 100-150 kg NPK 16-16-8, 20-30 kg urê, 30-35 kg KCl, 20 kg Calcium nitrat.

+ Bón thúc lần 3 (khoảng 50 ngày sau trồng): 150-200 kg NPK 16-16-8, 20-30 kg urê, 30-35 kg KCl, 20 kg Calcium nitrat.

+ Bón thúc lần 4 (khoảng 70 ngày sau trồng): 100-150 kg NPK 16-16-8 + 30-40 kg urê và 40-45 kg KCl, 30 kg Calcium nitrat.

+ Bón thúc lần 5 (sau khi thu hoạch 2-3 lứa quả): 100-150 kg NPK 16-16-8 + 20-30 kg urê và 40-45 kg KCl, 30 kg Calcium nitrat.

Giai đoạn đầu nếu rễ kém phát triển, sử dụng thêm các loại phân kích thích rễ để tưới hoặc phun như Roots 2, Orgo Root, Bio 8…

Chú ý: Tùy theo độ phì nhiêu của đất, cây trồng vụ trước và tình hình sinh trưởng của cây mà gia giảm lượng phân cho hợp lý. Sử dụng thêm phân bón lá có chứa Ca và các chất vi lượng. Khi sử dụng phân bón lá cần chú ý hàm lượng đạm, lân, kali ghi trên bao bì. Giai đoạn cây mang trái thì không sử dụng các loại phân bón lá có hàm lượng đạm cao, nhất là trong mùa mưa vì sẽ tăng bệnh thán thư (nông dân thường gọi là nổ trái). Lúc cây ra hoa nên phun thêm CaCl₂ hoặc CaBo theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất.

5. Chăm sóc:

– Thường xuyên theo dõi và tưới đủ ẩm (từ 2-3 lần/ngày tùy thời tiết và giai đoạn cây con).

– Khi cây được 3 – 4 lá hoà loãng phân urê (0,1%) tưới cho cây.

– Khi cây con được 25 – 30 ngày (5-6 lá thật), cao 12 – 15cm thì đem trồng.

– Thời gian trồng: trồng vào lúc râm mát, tốt nhất trồng vào buổi chiều. Sau khi trồng xong, dùng rơm rạ phủ lên mặt luống giữ ẩm. Có thể sử dụng màng phủ nông nghiệp để giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, sâu bệnh, giảm hao hụt phân bón.

– Ngay sau trồng, cần tưới nước giữ ẩm thường xuyên bằng cách tưới hốc.

– Sau trồng 5 – 7 ngày tiến hành trồng dặm.

– Kết hợp các lần bón phân với vun gốc và làm cỏ.

– Sau trồng 15- 20 ngày, khi cây phát triển tốt tiến hành tưới rãnh. Chỉ cho nước ngập ½ chiều cao luống khi nước hút vào 1/3 luống, dùng gáo tưới cho cây; sau đó tháo nước ra ngay.

– Khi cây bắt đầu phân cành (sau trồng 25-30 ngày), tiến hành tỉa bỏ các nhánh sát gốc chỉ để các nhánh từ vị trí chạc 3 trở lên.

– Làm giàn: Mỗi luống cắm 2 hàng, cứ 1,5m cắm 1 cọc, sau đó dùng cây nối các cọc lại với nhau. (Có thể dùng dây nilon buộc nối các cọc lại với mật độ 1 m cắm 1 que).

1. Phòng trừ sâu bệnh:

– Kiến tha hạt, dế và ốc hại cây con: dùng thuốc Vibam 5H, Basudin 10H rải đều lên mặt bầu, xung quanh khu vực gieo hạt và bắt thủ công.

– Bệnh lở cổ rễ: thường phát sinh gây hại mạnh ở giai đoạn cây con, cần phải phun phòng bằng thuốc Validacin 5SL, Anvil 5SC…định kỳ 5 – 7 ngày 1 lần, lần đầu khi cây có hai lá mầm.

– Trước khi trồng từ 1-2 ngày dùng thuốc Actara 25WG, Regent 800WG… phun trừ những loại chích hút để phòng bệnh Virút.

 QUY TRÌNH SỬ DỤNG THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT

PHUN PHÒNG CHO ỚT

Chú ý: Nên thay đổi thuốc sau 2- 3 lần phun

1. Thu hoạch:

– Thu hoạch: Khi quả chuyển màu đỏ đều, ngắt nhẹ cả cuống, tránh làm gãy nhánh. Ở các lứa rộ, cứ 5-7 ngày thu 1 lần.

– Sơ chế: Sau khi thu hoạch, loại bỏ toàn bộ phần cuống quả, những quả bị bệnh, quả thối, dập nát, lá, cành, đất,…

Bài viết QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRỒNG ỚT đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Khổ qua có thể trồng được quanh năm trong cả nước. Tuy nhiên, thời vụ thích hợp nhất ở miền Nam là từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau; Miền Trung từ tháng 11, 12 đến tháng 6, 7; Miền Bắc tháng 2, 3, 7, 8.

2. Đất trồng:

Đất trồng có thành phần cơ giới nhẹ, thoát nước tốt, loại đất thích hợp nhất là đất thịt pha cát. Vụ trước không trồng các cây thuộc họ bầu bí (mướp, dưa leo, dưa hấu, bí đao, bí rợ…)

Làm sạch cỏ, tàn dư thực vật của vụ trước, cày bừa đất tơi xốp. Bón 300-500 kg vôi/ha, nếu pH đất <6 phải tăng lượng vôi.

Sau khi bón vôi 10-15 ngày thì tiến hành bón lót, lên luống và phủ bạt.

Trồng hàng đơn

Khoảng cách:    Hàng x Hàng :1,2 – 1,4m          Cây x Cây : 0,5 – 0,6m.

Mật độ trung bình khoảng 1.300-1.600 cây/1.000 m²

3. Xử lý hạt giống & gieo hạt:

Lượng hạt cần cho 1.000m²: 300-350 gram

Ngâm ủ: Để đạt kết quả tốt nên áp dụng quy trình ngâm ủ hạt giống trước khi gieo như sau:

+ Sau khi mở khỏi bao bì, cho hạt vào nước ấm (2 sôi+ 3 lạnh) ngâm khoảng 4-6h cho hạt thấm đều nước.

+ Vớt hạt ra đem ủ vào khăn ẩm (khăn nhúng nước ấm vắt ráo). Chú ý khi ủ hạt nên trãi dàn đều cho khăn tiếp xúc với hạt càng nhiều càng tốt, rồi gấp khăn lại (không dồn thành cục).

+ Cứ sau 24 giờ ủ hạt thì đem ra rửa sạch lớp nhờn bên ngoài vỏ hạt, giặt khăn cho sạch rồi ủ lại trong khăn ẩm. Sau 36-48h, khi hạt nứt nanh đem gieo (lưu ý: đối với thời tiết lạnh thời gian nảy mầm của hạt sẽ kéo dài hơn).

Khổ qua có thể gieo thẳng hoặc gieo vô bầu:

+ Gieo thẳng ngoài đồng (nên áp dụng vào mùa khô hoặc ít mưa). Cách gieo này ít tốn công hơn gieo vô bầu, tuy nhiên cần gieo dự phòng 1 ít để trồng dặm.

+ Gieo vô bầu hoặc khay: Cách này áp dụng cho mùa mưa và cho hạt giống F1 vì giá hạt lai F1 khá cao, cách gieo này tiết kiệm được hạt giống và dễ chăm sóc.

4. Bón phân:

Loại phân  bón và liều lượng tùy theo loại đất và điều kiện thời tiết từng vùng. Dưới đây là lượng phân bón tham khảo cho 1.000m² ở khu vực Miền Trung:

+ Bón lót: 2-3 m³ phân chuồng, 20-30 kg DAP, 30-50 kg super lân.

+ Bón thúc lần 1 (15 ngày sau khi gieo): 30-40 kg NPK (20-20-15 TE), 2,5-3 kg urê, 5-8 kg KCl, 6-8 kg DAP

+ Bón thúc lần 2 (30-35 ngày sau gieo): 25-35 kg NPK (20-20-15 TE), 5-6 kg urê, 8-12 kg KCl

.+ Bón thúc lần 3 (45-55 ngày sau gieo): 20-30 kg NPK (20-20-15 TE), 5-6 kg urê, 8-10 kg KCl

Nếu không sử dụng màng phủ thì nên chia lượng phân trên ra nhiều lần bón. Khoảng 10-12 ngày bón một lần.

5. Chăm sóc:

Lượng nước tưới có liên quan đến khả năng sinh trưởng và phát triển của cây. Cây cần được tưới đủ nước, nguồn nước tưới phải sạch, không bị ô nhiễm, đặc biệt là trong giai đoạn cây ra hoa và bắt đầu phát triển trái.

Khi cây ra khoảng 4-6 lá thật thì cần tiến hành ngắt ngọn. Việc bấm ngọn sẽ thúc cây ra nhiều nhánh, tạo năng suất cao hơn.

Thường xuyên làm sạch cỏ ở gốc cây, cắt bỏ những lá già ở phía dưới để tạo độ thông thoáng cho ruộng.

Làm giàn cho cây khổ qua: Có thể làm giàn chữ A hoặc chữ U.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

   *** Động vật gây hại:

+ Sâu xám, dế: Thường xuất hiện lúc cây con, cắn ngang thân làm chết cây,

dùng Regent rãi vào đất (cùng với lúc làm đất khoảng 3kg/1000 m2).

+ Sâu vẽ bùa: Thường xuất hiện và gây hại trong suốt vụ, làm hư hại bộ lá,

diệt trừ bằng các loại thuốc như  Sherpa, Polytrin, Trigard.

+ Sâu xanh ăn lá: Thường cắn phá lá và vỏ trái làm lá bị hư hại, vỏ trái bị sẹo,

diệt trừ bằng các loại thuốc như: Polytrin, Karate, Sherpa.

+ Côn trùng chích hút như bọ trĩ, rầy nhớt, bọ phấn trắng: Thường tập trung ở các đọt non để chích hút nhựa cây, làm dưa chùn ngọn, lá non bị biến dạng và làm lây lan bệnh virus.

Diệt trừ bằng các loại thuốc như: Confidor, Regent, Polytrin, Selecron, Thianmectin.

+ Ruồi đục trái : Ruồi chích vào quả đẻ trứng, nở thành sâu non làm quả bị vàng và rụng hàng loạt. Loại trừ bằng cách hái bỏ tất  cả những trái bị hại đem chôn nơi khác, xịt thuốc: Polytrin hay dùng Vizubon (làm bẫy dẫn dụ)

Dùng luân phiên các thuốc, không nên pha trộn nhiều thuốc để phun.

*** Bệnh hại:

+ Bệnh phấn trắng: thường xảy ra ở điều kiện thời tiết mát (20-25^oC), ẩm độ không khí cao. Phun luân phiên các loại thuốc diệt nấm Score, Dithand M-45, Anvil, Tilt super, Daconil,…

+ Bệnh đốm lá: trên lá xuất hiện các đốm bệnh có màu trắng ở giữa và xung quanh màu nâu. Bệnh thường gây hại trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Phòng trị bệnh bằng các loại thuốc diệt nấm như Ridomil, Topsin, Score, Aliette,…

+ Bệnh cháy lá: vết bệnh có màu nâu, có hình chữ V hoặc chữ U, xuất hiện từ mép lá và lan rộng dần vào phiến lá. Bệnh phổ biến trong mùa mưa. Sử dụng các loại thuốc trừ nấm như Mancozeb, Ridomil,… để phòng trị bệnh.

7. Thu hoạch:

Sau khi gieo 38 – 50 ngày (tùy giống) bắt đầu thu hoạch lứa đầu tiên. Thời gian thu hoạch kéo dài từ 35 – 60 ngày tùy theo mức độ thâm canh của người sản xuất. Năng suất bình quân của khổ qua có thể đạt từ 3-5 tấn/1000m2.

Nên thu hoạch đúng lứa nếu không trái sẽ quá to, thị trường khó chấp nhận, cây bị mất sức và năng suất thấp, trái dễ bị già, chín nhanh, giảm sản lượng. Thu hoạch sáng sớm hoặc buổi chiều, bảo quản sản phẩm nơi thoáng mát.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG KHỔ QUA đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Thời vụ:

Dưa hấu có thể trồng được quanh năm, tuy nhiên hạn chế trồng vào mùa mưa ở miền trung (tháng 8 – 11) và mùa đông lạnh ở miền bắc (từ tháng 11,12 đến tháng 1 năm sau).

2. Đất trồng:

• Trồng dưa hấu cần chọn đất thoát nước tốt, cơ cấu nhẹ, tầng canh tác sâu, không quá phèn.
• Đất trồng phải được luân canh ít nhất từ 1-3 vụ với cây lúa nước hoặc các cây trồng không thuộc họ bầu bí để tránh lây bệnh.
• Làm sạch cỏ, lên luống thoát nước, bón 30 – 50 kg vôi/1.000m². Sau khi bón vôi 10 – 15 ngày thì tiến hành bón lót, lên luống kết hợp với phủ bạt.
• Làm luống: Luống đôi rộng 4,8 – 5m hoặc làm luống đơn rộng 2.5 – 3 m, mặt luống cao 0,25 – 0,3 m.
• Khoảng cách trồng: Cây cách cây 0.35-0.45m, mật độ trồng 1000 – 1100 cây/ 1000m².

3. Xử lý hạt giống và gieo hạt:

• Để hạt nảy mầm nhanh và đều nên ngâm ủ hạt trước khi gieo. Ngâm hạt vào nước ấm (2 sôi + 3 lạnh) trong 8-10 giờ rồi vớt ra, rửa sạch nhớt, để ráo, gói vào khăn sạch, ủ ấm 28 – 30 giờ , thấy hạt nứt nanh thì mang đi gieo (chú ý nếu thời tiết nóng cần để gói hạt ở chỗ mát, nếu thời tiết lạnh cần được giữ ấm ở nhiệt độ 28-32⁰C).
• Có thể gieo trực tiếp hoặc gieo vào bầu ươm. Nếu gieo vào bầu, khi cây con có được lá thật đầu tiên thì trồng ra ruộng (sau khi gieo 8-10 ngày).
• Lượng hạt cần cho 1000m²: 40 – 60 gam (tùy theo kích thước hạt).

4. Bón phân:

Tùy thuộc vào điều kiện  đất đai và mùa vụ trồng để lựa chọn loại phân và liều lượng bón cho thích hợp. Dưới đây là lượng phân bón tham khảo cho 1000m²:

• Bón lót: 10-15 kg Lân đơn, 70 – 80 kg phân NPK 20-20-15 kết hợp với 1-2 tấn phân hữu cơ hoai mục hoặc các loại phân hữu cơ vi sinh theo liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất.
• Bón thúc 1: sau khi trồng 20 – 25 ngày, bón 30 kg NPK 16-16-8 hoặc 13-13-13.
• Bón thúc 2: sau khi trồng 35-40 ngày, bón 20 kg NPK 16-16-8 hoặc 13-13-13.
• Sau chọn trái 5 ngày nên bổ sung thêm 8-10kg Kali/1000m² để chắc trái và tăng độ ngọt.

Chú ý: Không sử dụng phân bón lá có chứa đạm ở giai đoạn nuôi trái.

5. Chăm sóc:

Tưới nước

• Trong 2 tuần đầu sau khi trồng: bộ rễ còn nhỏ, rễ ăn cạn nên dùng thùng búp sen để tưới (giống như tưới nước dặm).
• Sau 2 tuần: Có thể tưới tràn vào rãnh, để đất đủ ẩm, sau đó phải tháo ngay, giữ mực nước trong rãnh cách mặt liếp 30 cm là tốt nhất, thường 5-7 ngày mới tưới một lần. Khi dưa có quả cần tưới đều đặn, không tưới ồ ạt tránh làm nứt quả. Trước khi thu hoạch 5 ngày ngừng tưới nước.
• Sửa dây: Khoảng 20-25 ngày sau khi trồng thì tiến hành sửa và cố định vị trí bò của dây bằng cách lấy que tre ghim dây vào sát mặt đất để gió không làm lật dây. Giữ cho các dây bò song song khắp mặt liếp theo thứ tự, không quấn chồng lên nhau làm ảnh hưởng đến khả năng quang hợp của cây, là nơi trú ngụ của nhiều sâu bệnh hại và gây khó khăn trong việc tuyển trái.

Tỉa nhánh và chọn trái

• Cách 1: Tỉa bớt nhánh bên, mỗi cây chỉ để lại 1 thân chính và 2 nhánh bên, cố định dây bò ngay thẳng trên luống. Mỗi gốc giữ 2 trái.
• Cách 2: Để 1 thân chính và 1 nhánh phụ, tỉa toàn bộ nhánh trên thân chính và trên nhánh. Mỗi gốc dưa chỉ chọn giữ lấy 1 trái.
• Cách 3: Bấm ngọn để 2 nhánh đều nhau, tỉa toàn bộ nhánh trên 2 dây. Lấy trái trên 1 trong 2 dây.

Có thể chọn lấy trái thứ 2 hoặc 3 phụ thuộc điều kiện thời tiết và chế độ chăm sóc.

6. Phòng trừ sâu bệnh:

Để phòng trừ sâu bệnh hại cần chú ý bón phân đầy đủ và cân đối, trồng với mật độ vừa phải, vệ sinh đồng ruộng cho thông thoáng, làm đất tơi xốp, thoát nước tốt, kịp thời cắt bỏ và tiêu hủy phần cây bị bệnh để tránh lây lan.

• Sâu xanh, sâu khoang, sâu vẽ bùa: Cần phòng ngừa bằng cách dọn sạch cỏ dại, tàn dư cây trồng từ vụ trước, khi phát hiện trên ruộng có sâu hại sử dụng các loại thuốc như: Abatin, Map Winer, Marshal Trigard, Voliam Targo… Dùng luân phiên các loại thuốc để tránh kháng thuốc, không nên pha trộn nhiều thuốc để phun.
• Bọ trĩ: chích hút truyền bệnh, thường xuất hiện nhiều trong mùa nắng, nên kiểm tra những cây bị nhiễm (xoăn và vàng lá ngọn) để nhổ bỏ định kỳ tránh lây lan cho những cây khác, phun các loại thuốc: Supracide, Admire (Confidor), Actara, Regent, Sakura,….
• Bệnh héo xanh vi khuẩn (chạy dây):

+ Bệnh do vi khuẩn Pseudomonas spp gây ra, để xác định chính xác là do vi khuẩn, khi cắt ngang phần thân gần mặt đất, nhúng vào ly nước trong, quan sát sẽ thấy dòng dịch vi khuẩn trắng như sữa chảy ra. Bệnh thường xảy ra khi cây bắt đầu ra hoa hoặc có trái nhỏ. Bệnh biểu hiện là cây héo rũ khi trưa nắng, chiều tỉnh lại vài ngày sau thì cây chết.

+ Cách phòng trừ: Áp dụng từ giai đoạn xử lý đất bằng: Kasuran 47WP, Kasumin 2SL, COC 85WP, Aliette 800WG, Avalon 8WG, Chapion, Đồng Đỏ…. và sau khi trồng cây nên tưới định kỳ 2-3 tuần/1 lần với một trong các loại thuốc trên.

• Bệnh nứt thân xì mủ:

+ Bệnh do nấm Mycosphaerella melonis gây ra, bệnh thường xuất hiện trên lá già và lá bánh tẻ hoặc trên thân. Nếu không phòng trừ kịp thời có thể làm chết dây hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất. Cần kiểm tra  ruộng dưa thường xuyên và phòng trị kịp thời.

+ Cách phòng trừ: chú ý phun phòng bằng các loại thuốc như : Dithane M45, Amista, Topsin , Revus opti, Score…

• Bệnh thán thư:

+ Bệnh do nấm Colletotrichum lagenarium gây ra, phát triển mạnh trong mùa mưa hoặc những thời điểm có độ ẩm cao. Bệnh thường xuất hiện ở giai đoạn sau khi chọn trái và ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất.

+ Cách phòng trừ: Dùng luân phiên các loại thuốc trừ nấm như Ridomil Gold, Score, Amistar, Carbendazim, Ringo –L,…

• Bệnh sương mai:

+ Bệnh gây ra do nấm Pseudoperonospora cubensis gây ra. Xuất hiện nhiều trong mùa mưa, ruộng thoát nước kém, bón thừa phân đạm. Biểu hiện trên lá là lúc đầu có màu xanh nhạt, sau đó chuyển thành màu vàng rồi thành màu nâu nhạt, hình góc cạnh. Trong điều kiện ẩm ướt phía dưới có xuất hiện sợi nấm trắng rất rõ, lá bị bệnh thường co lại và rất giòn.

+ Cách phòng trừ bằng một trong các loại thuốc: Mataxyl 500wp, Ridomil Gold, Amistar, Revus opti, Flint pro, Antracol, Nativo, ….

7. Thu Hoạch:

Tùy theo vụ gieo trồng, đặc tính giống mà thời gian từ lúc gieo đến thu hoạch sẽ khác nhau. Thường vụ Đông Xuân là khoảng 65 – 70 ngày và vụ Hè là 50 – 55 ngày.

Bài viết QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRỒNG DƯA HẤU đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.

1. Đặc điểm:

Rau mầm là loại cây non mới mọc mầm sống không cần đất. Chúng lấy dinh dưỡng từ hạt để nảy mầm và tạo ra hai lá nhỏ trước khi cần ánh sáng mặt trời và đất để phát triển. Rau mầm rất non, mềm, khá mọng nước và được sử dụng toàn thân, bao gồm cả rễ, thân, lá. Chúng có vị ngọt hoặc cay nồng tùy theo từng giống rau khác nhau.

2. Thời vụ:

Rau mầm có thể trồng quanh năm.

3. Đất trồng:

Tùy điều kiện mà lựa chọn giá thể cho thuận tiện. Một số loại giá thể có thể sử dụng như mùn dừa, đất nung, khăn giấy, cát, tro trấu,… trong đó giá  thể  mùn  dừa đã qua xử lý theo nghiên cứu là điều kiện tốt nhất để cây mầm phát triển-c chưa rõ thông tin này có chính xác không?. Ngoài ra giá thể mùn dừa cũng được sử dụng nhiều vì nó tiện dụng, rẻ và nhẹ nên chi phí vận chuyển thấp.

4. Ngâm ủ:

• Rửa hạt giống với nước để sạch bụi bẩn.
• Ngâm hạt trong nước 2 sôi 3 lạnh (nước ấm 40^oC). Tùy vào từng loại hạt mà thời gian ngâm sẽ khác nhau (các loại cải mầm ngâm 3-4h, mầm đậu hà lan ngâm 5-6h, rau muống mầm ngâm 20-24h).
• Sau khi ngâm xong các bạn rửa sạch, vớt ra để ráo và nhặt bỏ những hạt hư hoặc bị bể vì chính những hạt này ảnh hưởng đến những hạt mầm khác phát triển.

Bảng tham khảo của một số loại hạt:

5. Gieo hạt:

• Ngoài khay chuyên dụng có thể thay thế bằng các khay xốp, rổ, thau, chậu nhựa, độ sâu của khay khoảng 5cm, không cần quá sâu vì thu hoạch sẽ khó.
• Mùn dừa sau khi mua về làm tơi và trải đều trên khay sao cho độ dày của lớp mùn dừa khoảng 2-3 cm, lớp mùn dừa mỏng vừa đủ để làm chỗ bám cho rễ cây phát triển vừa giúp tiết kiệm được giá thể gieo trồng. Dùng tay ấn nhẹ mùn dừa để tạo độ nén, giữ ẩm cho giá thể.
• Gieo 1 lớp mỏng sao cho hạt sát nhau nhưng không chồng lên nhau, sau đó dùng bình phun tưới ước đều trên hạt và giá thể trồng. Đối với mầm hướng dương, mầm rau muống nên phủ phía trên mặt 1 lớp mùn dừa để hạt được giữ ẩm tốt giúp nảy mầm nhanh và đều hơn.
• Dùng bìa catton hoặc bao nilon đen che lại tạo môi trường thuận lợi để hạt nảy mầm và phát triển tốt.

6. Mật độ và khoảng cách:

Hạt được gieo thành 1 lớp mỏng và sát nhau, tùy kích thước hạt mà khối lượng hạt giống cần dùng khác nhau.

7. Chăm sóc:

• Bón Phân: Rau mầm không cần phân bón vì dinh dưỡng tích trữ trong hạt đủ nuôi cây đến khi thu hoạch.
• Tưới nước:
• Giai đoạn đầu (1-2 ngày sau gieo) cây không cần nhiều nước và lượng bốc thoát hơi nước cũng ít nên chúng ta có thể tưới bằng bình phun, tưới ngày 1 lần nếu thấy bề mặt hạt và giá thể bị khô.
• Sau gieo 36-48h, khi hạt đã nảy mầm đều và cây sẽ bắt đầu lớn nhanh nên chúng ta gỡ tấm bìa catton ra, chuyển cây ra nơi thoáng mát, có ánh sáng vừa (như ánh sáng phòng đọc sách là được), không để ở nơi có ánh nắng và mưa trực tiếp. Giai đoạn này cần tưới nước thường xuyên cho cây ngày 2 lần (sáng sớm và chiều mát) đối với ngày nắng, những ngày trời mát hoặc mưa thì chỉ nên tưới 1 lần nếu giá thể trồng bị khô.

Chú ý: Nếu tưới nhiều nước cây sẽ dễ bị nấm bệnh, còn thiếu nước cây sẽ phát triển chậm và có thể héo. Nguồn nước phải đảm bảo sạch, không bị nhiễm mặn, nhiễm phèn hay nhiễm khuẩn.

8. Phòng trừ sâu bệnh hại:

* Các bệnh thường xuất hiện trên rau mầm như:

– Thối rễ, thối thân, lỡ cổ rễ do nấm gây bệnh như Pythium, Phytophthora, Rhizoctonia, Cylindrocladium, Armillaria, Sclerotium, Rhizoctonia, Scleortinia, Fusarium, Aspegillus niger và nhiều loại khác.

– Thối nhũn do vi khuẩn Erwinia carotovora mô bệnh có mùi hôi khó chịu, phần lá của cây bị héo rũ, cụp xuống để lộ rõ gốc và thối nhanh chóng. Trên mô bệnh và thân cây dính dịch vi khuẩn màu vàng xám.

* Biện pháp hạn chế sự phát sinh, phát triển của nấm bệnh:

• Khay trồng sau thu hoạch phải vệ sinh sạch sẽ, phơi nắng để diệt mầm bệnh. Mua hạt giống chuyên dùng trồng rau mầm của các công ty có uy tín (không có thuốc bảo quản).
• Trong quá trình ngâm ủ hạt giống nên sử dụng nước ấm, loại bỏ các hạt lép, hạt hư và các tạp chất.
• Nước dùng để tưới cho rau mầm phải là nước sạch, đã qua xử lý. Không sử dụng nguồn nước kênh mương, nguồn nước có nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Điều chỉnh ánh sáng, lượng nước tưới để tạo ẩm độ thích hợp. Giá thể trồng rau mầm phải là loại đất trồng sạch, đã được xử lý kỹ. Giá thể không nên trồng nhiều lần. Sau mỗi lần trồng có thể tái sử dụng bằng cách xới lên, nhặt gốc cây còn sót, đem ủ lại.
• Khi phát hiện rau mầm có phát sinh bệnh, không được dùng thuốc bảo vệ thực vật để đảm bảo an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng. Biện pháp xử lý duy nhất là hạn chế tưới nước, vét các chỗ bị bệnh ra khỏi khay, cách ly những khay bị bệnh ra khỏi khu vực sản xuất để tránh lây lan

9. Thu hoạch:

Sau 5 ngày cải mầm có thể thu hoạch được. Đối với mầm lúa mạch, mầm rau muống, mầm đậu hà lan thời gian dài hơn khoảng 8-10 ngày. Khi thu hoạch dùng dao hoặc kéo thật sắc cắt sát phần gốc của rau mầm.

Rau mầm khi thu hoạch nên sử dụng ngay để giữ được độ tươi, ngon cũng như các dưỡng chất. Tuy nhiên, trong sản xuất để bảo quản rau mầm được lâu hơn chúng ta nên xếp ngay ngắn rau mầm vào khay hoặc hộp, lót 1 miếng giấy thấm vào gốc rau mầm để tránh thối nhũn gốc đồng thời tăng thời gian bảo quản rau.

Lưu ý: Trước thu hoạch nên giảm lượng nước đồng thời không rửa rau sau khi cắt nhầm bảo quản rau mầm được lâu hơn.

.

Bài viết KỸ THUẬT TRỒNG RAU MẦM đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Phú Nông.